Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1

 Απώλεια και δυσλειτουργία β-κυττάρου

To παθολογικό χαρακτηριστικό του διαβήτη τύπου 1 είναι η φλεγμονή της νησίδας του παγκρέατος, με βασικό ρόλο των αυτοαντιδραστικών Τ-κυττάρων και απώλεια β-κυττάρων. Ο βαθμός της φλεγμονής ποικίλλει από 10-30%. Μελέτες αυτοψίας σε ανθρώπους έχουν δείξει σαφώς μειωμένη μάζα β-κυττάρων και το βάρος του παγκρέατος, αλλά έχουν επίσης δείξει ότι τα θετικά στην ινσουλίνη β κύτταρα μπορεί να επιμείνουν για πολλά χρόνια μετά τη διάγνωση. Δεδομένης της ασύμφωνης σχέσης μεταξύ του βαθμού φλεγμονής των νησίδων, του αριθμού των υπολειμματικών β κυττάρων και της σοβαρότητας της υπεργλυκαιμίας κατά την εμφάνιση, πρέπει να υπάρχει δυσλειτουργία των β-κυττάρων που είναι πέρα από την απώλεια μάζας per se. Η δυσλειτουργία του β-κυττάρου εκδηλώνεται με μείωση στην έκκριση ινσουλίνης μετά ερέθισμα ενδοφλέβιο ή από του στόματος καθώς και σε επιβράδυνση στην επεξεργασία των προπεπτιδίων των β-κυττάρων.

Παθογένεση

Ο γενετικός κίνδυνος προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τα HLA II (human leukocyte antigen), ιδιαίτερα τα γονίδια DR και DQ που υπάρχουν σε έως και 80% - 90% των ασθενών . Επιπλέον, έχουν εντοπιστεί περισσότεροι από 50 τόποι που ενέχουν κίνδυνο για τη νόσο και περιλαμβάνουν υποψήφια γονίδια που σχετίζονται με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού ή/και την επιβίωση και τη λειτουργία του β-κυττάρου. Εκτός από τη γενετική προδιάθεση ενός ατόμου, φαίνεται ότι είναι απαραίτητο ένα έναυσμα για την έναρξη της ανοσολογικής απόκρισης που χαρακτηρίζει τη νόσο. Ο ρόλος ενός περιβαλλοντικού παράγοντα ενεργοποίησης στον διαβήτη τύπου 1 υποστηρίζεται από τα ασύμβατα ποσοστά επίπτωσης σε μονοζυγωτικά δίδυμα και τις διαφορές στα ποσοστά ασθενειών που δεν εξηγούνται απλώς από γενετικές διαφορές. Μια πιθανότητα είναι η ιογενής λοίμωξη , ιδιαίτερα οι εντεροϊοί , αν και η σύνδεση με αυτή την τελευταία ομάδα ιών δεν ήταν καθολική . Κάποια προσοχή επικεντρώθηκε πρόσφατα στη μικροχλωρίδα του εντέρου, καθώς η σύνθεσή του έχει αναφερθεί ότι διαφέρει σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 και μια μικρή μελέτη αύξησε την πιθανότητα ότι η μεταμόσχευση μικροχλωρίδας κοπράνων μπορεί να διατηρήσει τις αποκρίσεις του πεπτιδίου C νωρίς στην πορεία της νόσου. Ένας αριθμός διατροφικών παραγόντων έχει επίσης προταθεί ως έναυσμα για το ανοσοποιητικό σύστημα . Στον διαβήτη τύπου 1, τα αυτοαντιδραστικά Τ-λεμφοκύτταρα CD4+ και CD8+ διεισδύουν στη νησίδα και προκαλούν απώλεια και δυσλειτουργία των β-κυττάρων με παραγωγή κυτοκινών καθώς και αλληλεπιδράσεις κυττάρου-κυττάρου .Αυτή η επίδραση πιθανώς επιδεινώνεται από την εξασθενημένη λειτουργία των ρυθμιστικών Τ κυττάρων που είναι φυσιολογικά υπεύθυνα για την ανοσολογική ανοχή.

Αρκαδία

 Σιγά σιγά το μπουκέτο καταλήγει να μοιάζει περισσότερο με ιατρική συνταγή παρά με απόπειρα επικοινωνίας με το αγαπημένο πρόσωπο : ροζ ανθέμιδες για τον παρεξηγημένο εραστή, κίτρινες κορεόψεις για τον δύστυχο αντίζηλο, σκυλάκια με όλα τα χρώματα για εκείνον που επιθυμεί να τον συναντήσουν  το συντομότερο δυνατόν. Με τις βασανισμένες ψυχές, η γλυκύτητα και η υπομονή του πατέρα μου κάνουν θαύματα, κι ένα πλήθος κατακλύζει τον πάγκο του κάθε Κυριακή. Έχοντας αναλάβει να τον βοηθώ φτιάχνω ένα ένα τα μπουκέτα, δένοντας στους μίσχους των καλλών, των καπουτσίνων ή των υάκινθων τη μικρή ταυτόχρονη μετάφραση τους : ακούστε την ψυχή σας, δεν μπορείτε πια να αγαπήσετε, η ελπίδα που μου δίνετε με ενθουσιάζει. Στο μεταξύ ο πατέρας μου κρατά το χέρι ενός δακρυσμένου πελάτη και τον εξορκίζει να χρησιμοποιήσει τα λουλούδια για να θεραπευτεί. Τελικά βρήκε το δρόμο του για μια νέα πηγή εσόδων για το Liberty House : με τα κρυπτογραφημένα μπουκέτα και τις συνεδρίες ψυχαναλυτή που προσφέρει, ο πατέρας μου καταβάλλει στην κοινότητα όλο και λιγότερο ευκαταφρόνητα ποσά. Θα δούμε ωστόσο πως αυτά καθόλου δεν αρκούν.

                                                                                                  Emmanouelle Bayamack-Tam

Προτού

 Προτού υιοθετήσει ένας πολιτισμός τη χρήση της γραφής όταν η γνώση μεταδίδεται αποκλειστικά και μόνο με προφορικό τρόπο, μπορεί πανεύκολα να αναθεωρήσει την ιστορία του. Δεν γίνεται επί τούτου, είναι όμως αναπόφευκτο. Παντού στον κόσμο βάρδοι προσαρμόζουν το υλικό τους στο κοινό τους, φέρνοντας το παρελθόν στα μέτρα και στις ανάγκες του παρόντος. Η ιδέα πως οι αφηγήσεις για το παρελθόν δεν θα πρέπει να αλλάζουν είναι προϊόν της ευλάβειας των εγγράματων πολιτισμών απέναντι στον γραπτό λόγο. Οι ανθρωπολόγοι μας λένε ότι οι προφορικοί πολιτισμοί αντιλαμβάνονται αλλιώς το παρελθόν. Για κείνους οι ιστορίες τους δεν είναι απαραίτητο να είναι ακριβείς όσο να είναι χρήσιμες για την αυτογνωσία της κοινότητας. Δεν θα ήταν σωστή λοιπόν η άποψη ότι οι ιστορίες τους είναι αναξιόπιστες. Οι ιστορίες τους κάνουν αυτό που οφείλουν να κάνουν.

Αυτή τη στιγμή ο καθένας από μας είναι ένας ατομικός προφορικός πολιτισμός. Γράφουμε και ξαναγράφουμε το παρελθόν μας, ώστε να ταιριάζει στις ανάγκες μας και να υποστηρίζει την ιστορία που λέμε στον εαυτό μας. Με τις αναμνήσεις μας όλοι προβαίνουμε σε μια τελεολογικού τύπου ερμηνεία της προσωπικής μας ιστορίας, βλέποντας τους παλαιότερους εαυτούς μας ως βήματα που οδηγούν στον ένδοξο τρέχοντα εαυτό μας.

Πως θα αδυνατίσετε

 . Αποφεύγετε τα φαγητά που έχουν λίπος, επίσης τας αμυλώδεις και ζαχαρώδεις τροφάς. Ολιγοστεύσατε όσο το δυνατό το ψωμί.

. Προτιμάτε τον λευκόν από  τον ερυθρόν οίνον και το ζεστόν ρόφημα από οιονδήποτεν άλλο ποτόν.

. Πίνετε τσάι και καφφέ.

. Το πρωί, πριν από το πρόγευμα πίνετε ένα ποτήρι χλιαρό νερό. Άλλο ένα το βράδυ προτού κατακλιθήτε

. Κάνετε εις όλον το σώμα σας εντριβάς με αλατισμένο νερό και εις τα μέρη όπου ιδίως θέλετε να καταπολεμήσετε το πάχος κάνετε εντριβάς με ιώδιον.

. Να κοιμάστε ολίγον. Επτά ώραι αρκούν.

. Να διαβάζετε τουλάχιστον δύο ώρας την ημέραν.

. Ποτέ να μην μένετε χωρίς κορσέ.

Έρωτας

 είναι ο τρόπος μας να αναπνέουμε, πάντα αχόρταγοι κι ανικανοποίητοι, ανάμεσα στην έκσταση και στο πένθος. Εκείνο το πάθος για το εξ' ορισμού εφήμερο που όμως διαστέλλεται και πυρακτώνεται στη συνείδηση με όρους αθανασίας. Όπως και η ζωή η ίδια, συνήθως μονόχρωμη και μονοδιάστατη, ανυπόφορη και μετρημένη σαν τάφος, που τώρα αποκτά αιφνίδια εκείνη την μοναδικότητα, την πολυπλοκότητα που διαθέτει μόνο ο αειθαλής θάνατος...

Έπειτα πάλι η ζωή ξαναγίνεται αυτό που ανέκαθεν ήταν. Κάτι που γράφεται ανάμεσα σε μια τελεία και μια άλλη. Κι έπειτα τίποτα πια.

Τέχνη τέλος, είναι ότι περισσεύει από κείνη τη ζωή που δεν ζήσαμε. Που λησμονήσαμε ή δειλιάσαμε να διεκδικήσουμε. Το εσωτερικό τοπίο που αφουγκραζόμαστε σιωπηλοί ρεμβάζοντας τις ωύχτες. Συνδυασμός απόγνωσης και ελπίδας. Η αδυναμία μας, τέλος, όταν υποδύεται έστω για λίγο, τη δύναμη. Ένα τέτοιο ψέμα ικανό να ισοφαρήσει χίλιες αλήθειες.

Το σκάκι

 Έλα να παίξουμε, θα σου χαρίσω τη βασίλισσα μου (ήταν για μένα μια φορά η αγαπημένη, τώρα δεν έχω πια αγαπημένη)

Θα σου χαρίσω τους πύργους μου (τώρα πια δεν πυροβολώ τους φίλους μου έχουν πεθάνει καιρό πριν από μένα)

κι ο βασιλιάς αυτός δεν ήτανε ποτέ δικός μου κι ύστερα τόσους στρατιώτες τι τους θέλω; (τραβάνε μπρος τυφλοί χωρίς καν όνειρα)

όλα τ' άλογα μου θα στα δώσω μονάχα ετούτον τον τρελό μου θα κρατήσω που ξέρει μόνο σ' ένα χρώμα να πηγαίνει δρασκελώντας τη μια άκρη ως την άλλη γελώντας μπρος στις τόσες πανοπλίες σου μπαίνοντας μέσα στις γραμμές σου ξαφνικά αναστατώνοντας τις στέρεες παρατάξεις.

Κι αυτή δεν έχει τέλος η παρτίδα

                                                                                      Μανόλης Αναγνωστάκης

Φυσιολογία β-κυττάρου

 Θα πρέπει να ειπωθεί ότι το πολυπεπτίδιο αμυλοειδούς των νησιδίων (IAPP-islet amyloid polypeptide)
είναι ένα άλλο ειδικό για τα β-κύτταρα πεπτίδιο που κανονικά παράγεται και εκκρίνεται παράλληλα με την ινσουλίνη σε μια περισσότερο ή λιγότερο σταθερή μοριακή αναλογία. Το κύριο συστατικό του αμυλεοειδούς είναι η αμυλίνη που παράγεται από τα β-κύτταρα και αποθηκεύεται στα ίδια εκκριτικά κοκκία με την ινσουλίνη, όμως διαφορετικοί υποπληθυσμοί β-κυττάρων εκκρίνουν διαφορετικές αναλογίες ινσουλίνης και αμυλίνης

Η ινσουλίνη παράγεται ως προπροινσουλίνη στο τραχύ ενδοπλασματικό δίκτυο. Με αποκοπή δύο τμημάτων προκύπτει η προινσουλίνη που συσκευάζεται σε εκκριτικά κοκκία στη συσκευή Golgi και εκεί διασπάται σε C-πεπτίδιο και ινσουλίνη. Ένα μικρό ποσοστό δεν διασπάται και εκκρίνεται ως έχει με εξωκύττωση. Η σωστή λειτουργία του β-κυττάρου μεταφράζεται ως έκκριση της κατάλληλης ποσότητας ινσουλίνης την κατάλληλη χρονική στιγμή.

Η δεξαμενή mRNA της ινσουλίνης παραμένει σταθερή στα β κύτταρα. Η διέγερση γλυκόζης οδηγεί τη μεταγραφή του γονιδίου της ινσουλίνης (INS), αλλά με μια αργή απόκριση που χρειάζεται περίπου 1 ώρα για να αυξηθούν τα επίπεδα προ-mRNA και έως και 48 ώρες για να αυξηθούν σημαντικά οι ώριμες μορφές. Τα β κύτταρα επιτυγχάνουν ταχεία επαγόμενη από τη γλυκόζη σύνθεση προϊνσουλίνης αποθηκεύοντας mRNA ινσουλίνης σε προσυναρμολογημένα πολυσώματα που μεταφέρονται στη μεμβράνη του ενδοπλασματικού δικτύου (ER) και ξεκινούν τη μετάφραση ως απόκριση στη γλυκόζη. Η βάση για τη διακίνηση και τη διαλογή της περιεκτικότητας σε κόκκους ινσουλίνης στα β κύτταρα δεν έχει λυθεί πλήρως. Η προϊνσουλίνη υπόκειται σε αναδίπλωση καθώς διέρχεται από το Golgi, όπου κατά την έξοδο, ταξινομείται στην ρυθμιζόμενη εκκριτική οδό με 99% αποτελεσματικότητα. Στις ενήλικες νησίδες το IAPP ταξινομείται επίσης αποτελεσματικά σε κόκκους στην ρυθμιζόμενη εκκριτική οδό. Σε ανθρώπινες νησίδες, η διακίνηση (pro)IAPP παραμένει στοχευμένη στην ρυθμιζόμενη εκκριτική οδό όταν καλλιεργείται υπό συνθήκες βασικής γλυκόζης. Μετά την έξοδο από τη συσκευή Golgi οι εκκριτικοί κόκκοι ωριμάζουν και με τη βοήθεια της κονβερτάσης ξεκινάει η μετατροπή της προϊνσουλίνης και του proIAPP. Αυτή η διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενδιαμέσων προϊόντων μετατροπής πριν από την παραγωγή των ώριμων πεπτιδίων. Αυτές οι ενδιάμεσες μορφές  κόβονται περαιτέρω στο καρβοξυτελικό άκρο τους από την καρβοξυπεπτιδάση Ε (CPE). Στην περίπτωση της προϊνσουλίνης, αυτό οδηγεί σε ώριμη ινσουλίνη και C-πεπτίδιο. Για το proIAPP, μετά το κούρεμα με CPE, το proIAPP αμιδώνεται στο καρβοξυτελικό άκρο με μονοοξυγενάση α-αμιδιωτικής πεπτιδυλογλυκίνης (PAM) για να δώσει ώριμο IAPP.

Δεν θα εκκριθεί τελικά όλη η προϊνσουλίνη μέσα σε ένα β κύτταρο, με την (προ)αποδόμηση της ινσουλίνης από μακροαυτοφαγία και την εκλεκτική αυτοφαγία κλειδί για τη διατήρηση της πρωτεόστασης και της λειτουργίας των β-κυττάρων.Οι ηλικιωμένοι κόκκοι στα β κύτταρα αποικοδομούνται επίσης, έτσι ώστε τελικά να εκκρίνονται κατά προτίμηση οι νεότεροι.  Κάτω από συνθήκες εξάντλησης θρεπτικών συστατικών, οι νεοσυντιθέμενοι κόκκοι αποικοδομούνται επιλεκτικά στο λυσόσωμα μέσω ενός μηχανισμού ανεξάρτητου από μακροαυτοφαγία και η υπερενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού αποδόμησης μπορεί να παίξει ρόλο στη δυσλειτουργία των β-κυττάρων του διαβήτη τύπου 2. Δεδομένης της αλλοιωμένης αυτοφαγίας σε αυτές τις δύο μορφές διαβήτη και του ρόλου της στην αποικοδόμηση της (προ)ινσουλίνης, είναι εύλογο ότι η τροποποιημένη αυτοφαγία μπορεί να συμβάλλει στους βιοδείκτες που εκκρίνονται από δυσλειτουργικά β κύτταρα στους τύπους 1 και 2 διαβήτη.