Cushing

 Η φαρμακευτική αγωγή της υπερκορτιζολαιμίας μπορεί να είναι απαραίτητη για ένα υψηλό ποσοστό ασθενών με σύνδρομο Cushing (CS), συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν είναι υποψήφιοι για θεραπευτική χειρουργική επέμβαση. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί στην προεγχειρητική περίοδο όταν η υπερκορτιζολαιμία είναι σοβαρή, ως μακροχρόνια θεραπεία μετά από χειρουργική αποτυχία ή υποτροπή μετά από χειρουργική επέμβαση ή εν αναμονή των επιδράσεων της ακτινοβολίας της υπόφυσης στη νόσο Cushing. Οι διαθέσιμες ιατρικές θεραπείες περιλαμβάνουν αναστολείς στεροειδογένεσης των επινεφριδίων που μπλοκάρουν την έκκριση κορτιζόλης (κετοκοναζόλη, λεβοκετοκοναζόλη, μετυραπόνη, οσιλοδροστάτη, μιτοτάνη και ετομιδάτη), φάρμακα που ρυθμίζουν την έκκριση ACTH από την υπόφυση (πασιρεοτίδη και καβεργολίνη) και φάρμακα που μπλοκάρουν τους περιφερειακούς υποδοχείς γλυκοκορτικοειδών (μιφεπριστόνη). Επιπλέον, υπάρχουν και άλλες ιατρικές θεραπείες σε ανάπτυξη που στοχεύουν τις οδούς σηματοδότησης της υπόφυσης, την ACTH ή τον επινεφριδιακό υποδοχέα της ή τη μετατροπή της κορτιζόλης από κορτιζόνη από την 11βHSD. Οι αναστολείς στεροειδογένεσης μπορούν να χορηγηθούν είτε με τιτλοποίηση είτε με προσέγγιση αποκλεισμού και αντικατάστασης. Η τιτλοποίηση απαιτεί την προσαρμογή της ημερήσιας δόσης του φαρμάκου με στόχο την ομαλοποίηση των επιπέδων κορτιζόλης στην κυκλοφορία, ενώ η στρατηγική αποκλεισμού και αντικατάστασης χρησιμοποιεί υψηλότερες δόσεις φαρμάκου για την πλήρη καταστολή της ενδογενούς παραγωγής κορτιζόλης, ακολουθούμενη από χορήγηση συμπληρωμάτων γλυκοκορτικοειδών.

Το σύνδρομο Cushing (CS) είναι μια συστηματική πάθηση που προκαλείται από χρόνια και ακατάλληλη έκθεση σε υπερβολική ποσότητα γλυκοκορτικοειδών . Το ενδογενές CS είναι σπάνιο, με εκτιμώμενη παγκόσμια συχνότητα εμφάνισης 1,8 έως 4,5 περιστατικών ανά εκατομμύριο ατόμων ετησίως . Το εξήντα πέντε τοις εκατό του ενδογενούς CS οφείλεται σε έναν κορτικοτρόφο όγκο της υπόφυσης που εκκρίνει περίσσεια ACTH, γνωστή ως νόσος Cushing (CD). Το επινεφριδιακό CS ευθύνεται για το 30% όλων των περιπτώσεων CS και το άλλο 5% προκαλείται από νεοπλάσματα εκτός της υπόφυσης που εκκρίνουν ACTH - έκτοπο CS.

Η χειρουργική επέμβαση θεωρείται η θεραπεία πρώτης γραμμής για όλες τις αιτίες του CS. Για την νόσο Cushing, τα ποσοστά ύφεσης μετά από πρωτοπαθή διασφηνοειδική χειρουργική επέμβαση είναι περίπου 80% . Παρ' όλα αυτά, το 20%-30% όσων βρίσκονται αρχικά σε ύφεση εμφανίζουν υποτροπή κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης . Στην επινεφριδιακή CS, το 100% των περιπτώσεων που προκαλούνται από ετερόπλευρο καλόηθες αδένωμα επινεφριδίων θεραπεύονται ετερόπλευρη επινεφριδεκτομή, ενώ η χειρουργική ύφεση δεν μπορεί να επιτευχθεί σε καρκινώματα φλοιού των επινεφριδίων (ACC) σταδίου IV που παράγουν κορτιζόλη. Σε σχέση με το επινεφριδιακό Cushing (ACC), πρέπει να σημειωθεί ότι περίπου το 50%-60% των ασθενών έχουν κλινική περίσσεια ορμονών και η υπερκορτιζολαιμία ή τα μικτά σύνδρομα Cushing και virilizing είναι τα πιο συχνά παρατηρούμενα. Για αυτούς τους ασθενείς, η μιτοτάνη είναι αποτελεσματική στον έλεγχο του υπερκορτιζολισμού, αλλά η αποτελεσματικότητά της καθυστερεί κατά αρκετές εβδομάδες. Επομένως, συνήθως απαιτούνται άλλες ιατρικές θεραπείες . Συνολικά, η ιατρική θεραπεία μπορεί να είναι απαραίτητη για ένα υψηλό ποσοστό ασθενών με CS. Αυτό περιλαμβάνει σενάρια όπου η πρωτογενής χειρουργική επέμβαση δεν είναι δυνατή ή ακατάλληλη, όταν απαιτείται προεγχειρητική προετοιμασία σε περιπτώσεις σοβαρού υπερκορτιζολισμού, όταν σε μακροπρόθεσμη βάση απαιτείται ιατρική θεραπεία μετά από αποτυχία ή υποτροπή μετά από χειρουργική επέμβαση ή ενώ αναμένουν οι επιδράσεις της ακτινοβολίας της υπόφυσης να ελέγξουν τελικά την υπερκορτιζολαιμία σε ασθενείς με Νόσο Cushing. Οι ακριβείς και έγκαιρες διαγνώσεις και θεραπεία είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη μείωση των επιπλοκών που σχετίζονται με τα γλυκοκορτικοειδή και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Οι κύριοι στόχοι της ιατρικής θεραπείας είναι η ομαλοποίηση της έκκρισης κορτιζόλης και η ελαχιστοποίηση των κλινικών συμπτωμάτων και των συν-νοσηροτήτων, η βελτίωση της ποιότητας ζωής και η μείωση της θνησιμότητας. Ο έλεγχος της ανάπτυξης του όγκου της υπόφυσης είναι επίσης ένας σημαντικός στόχος ορισμένων ιατρικών θεραπειών σε ασθενείς με Νόσο Cushing. 

Κλιμακτήριος

 Κάποτε ένας γνωστός μου γιατρός είχε μιλήσει για ορισμένες εκδηλώσεις της επονομαζόμενης κλιμακτηρίου. Την κλιμακτηριακή περίοδο, μου εξήγησε, το γεννητικό σύστημα των γυναικών απονεκρώνεται σταδιακά, χάνοντας την αισθητικότητα του και σταδιακά στερεί και τη σωματική αίσθηση του έρωτα. Οι κλιμακτηριακές δεν μπορούν να αγαπήσουν (καθαρά από άποψη φυσιολογίας). Αλλά μπορείς να τις αγαπήσεις. Παίρνοντας το παρ'αδειγμα αυτό in extenso, υποστηρίζω ότι οι άνθρωποι με απονεκρωμένο sensorium, με σχεδόν πτωματική ακαμψία του ψυχισμού δεν μπορούν με τίποτα να ζήσουν αφ' εαυτών. Αλλά μπορείς να τους ζήσεις. Γιατί όχι;

Παρότι είμαι κι εγώ κλιμακτηριακός, το κατάλαβα, Και δεν μπορώ . Και ντρέπομαι : διότι είδα, έστω και στιγμιαία, ναι είδα τον ήλιο την ώρα της ταφής μου.

                                                                                      Αυτοβιογραφία ενός πτώματος 

Ποιός ζει και ποιός πεθαίνει

 Αρκεί. Χτύπα τη θλίψη καταγής. Και πέταξε το μαράζι στα σκουπίδια

Πρέπει να πολεμήσεις να χαρείς. Κι ακόμα να χαρείς κι όχι να πίνεις ξύδι - όποιος κι αν στο δίνει

Τώρα σου πρέπει μέλι, κι ένα ποτήρι γιομάτο "δεν με μέλλει". Ορθό κοφτό σας βλύσμα κραυγής γλάρου. Πρέπει να γυμνωθείς, κι αν στολιστείς να στολιστείς με αχάτη. Πρέπει να νιώσεις όλες τις ηδονές που σε τραβάνε

Μα πρώτα πρέπει ν' ανασάνεις μπροστά στον ήλιο

Κι αφού λυτρώσεις στην ψυχή σου τον οίστρο του βαρβάρου, έβγα στο δρόμο

Κι εκεί, προπάντων. Μην φοβηθείς το πάτημα σου 

                                                                                         Ανδρέας Εμπειρίκος 

Καρκινοειδή πνεύμονα - διάγνωση

 Η βρογχοσκόπηση συνιστάται για κεντρικά εντοπισμένα καρκινοειδή του πνεύμονα. Η ενδοβρογχική εξέταση συνήθως αποκαλύπτει έντονα αγγειωμένες μάζες με λεία επιφάνεια, που κυμαίνονται σε χρώμα από κόκκινο-καφέ έως μπλε-μαύρο. Η εύκαμπτη βρογχοσκόπηση είναι η προτιμώμενη προσέγγιση, καθώς ο ιστορικά αναφερόμενος κίνδυνος σημαντικής αιμορραγίας είναι χαμηλός (1,4% αυτοπεριοριζόμενη αιμορραγία) . Σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο αιμορραγίας, μπορεί να συνιστάται άκαμπτη βρογχοσκόπηση με καυτηρίαση. Σε περιφερικούς όγκους, μπορεί να χρησιμοποιηθεί βιοψία με καθοδήγηση διαθωρακικής αξονικής τομογραφίας (CT). Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν υποψίες για καρκινοειδή του πνεύμονα, προτιμώνται πολλαπλές ενδοβρογχικές βιοψίες ή διαθωρακική βιοψία για να διασφαλιστεί επαρκής δειγματοληψία ιστού για τη διάγνωση . Αξίζει να σημειωθεί ότι το AC μπορεί να ταξινομηθεί λανθασμένα ως TC λόγω της απουσίας μιτωτικών σχημάτων ή/και νέκρωσης σε μικρά δείγματα βιοψίας . Η σταδιοποίηση του μεσοθωρακίου με χρήση ενδοβρογχικού υπερήχου (EBUS) ή/και ενδοσκοπικού υπερήχου (EUS) συνιστάται σε ασθενείς με επιβεβαιωμένα καρκινοειδή του πνεύμονα, με υψηλή αρνητική προγνωστική αξία (95%) . Η EBUS είναι ιδιαίτερα σημαντική για την αξιολόγηση ύποπτων λεμφαδένων που δεν είναι επιδεκτικοί εκτομής, όπως οι λεμφαδένες N3 ή οι ογκώδεις λεμφαδένες N2. Η μεσοθωρακοσκόπηση, που κάποτε αποτελούσε το χρυσό πρότυπο για τη σταδιοποίηση του καρκίνου του πνεύμονα, έχει πλέον σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από την EBUS/EUS και γενικά δεν απαιτείται όταν αυτές οι μέθοδοι παρέχουν επαρκείς πληροφορίες σταδιοποίησης .

Μοριακοί δείκτες : Τα καρκινοειδή του πνεύμονα διαγιγνώσκονται με βάση τα ιστομορφολογικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των προτύπων οργανοειδούς ανάπτυξης (με δοκιδωτή, νησιδική, ψευδοαδενική ή συμπαγή αρχιτεκτονική) και την χαρακτηριστική εμφάνιση χρωματίνης «αλατιού και πιπεριού». Αυτή η διάγνωση υποστηρίζεται επίσης από την ταυτοποίηση νευροενδοκρινικών δεικτών με ανοσοϊστοχημεία, που απαιτεί τη θετικότητα τουλάχιστον 2 δεικτών μεταξύ της χρωμογρανίνης Α (CgA), της συναπτοφυσίνης και του INSM1. Στη συνέχεια, ο τύπος των καρκινοειδών του πνεύμονα πρέπει να οριστεί σύμφωνα με την ταξινόμηση του ΠΟΥ και να σταδιοποιηθεί σύμφωνα με την ταξινόμηση TNM . Η ιστολογία του όγκου παραμένει το χρυσό πρότυπο για τη διάγνωση καρκινοειδών του πνεύμονα και την καθοδήγηση της κλινικής λήψης αποφάσεων. 

Η ταξινόμηση των όγκων του ΠΟΥ ενσωμάτωσε προοδευτικά μοριακά δεδομένα για πολλούς καρκίνους. Ωστόσο, παρέμεινε αμετάβλητη για τα καρκινοειδή του πνεύμονα και έτσι οι πρόσφατα αναγνωρισμένες μοριακές ομάδες προσφέρουν την ευκαιρία να ενημερωθεί η τρέχουσα μορφολογική ταξινόμηση. Αναδυόμενοι μοριακοί δείκτες, όπως οι CD44, ASCL1, OTP και TERT, έχουν δείξει προγνωστική αξία στα καρκινοειδή του πνεύμονα .  Κοιτώντας μπροστά, η ενσωμάτωση αυτών των μοριακών δεικτών στο σχεδιασμό της κλινικής δοκιμής μπορεί να επιτρέψει τη διαστρωμάτωση με βάση τους βιοδείκτες και την προοπτική αξιολόγηση των δυνατοτήτων θεραπείας που σχετίζονται με την PRRT, την αναστολή του mTOR και την ανταπόκριση του SSA, ευθυγραμμίζοντας έτσι τις μελλοντικές κλινικές μελέτες με τις αναδυόμενες βιολογικές γνώσεις.

Kahlil Gibran

" Ήρθα για να πω μια λέξη μόνο, κι αυτή τη λέξη θα την πω σήμερα...

....Πάνω σ' αυτή τη γη ζω, και κανείς δεν μπορεί να με διώξει από τις σφαίρες της Ζωής ...

....Ήρθα σ' αυτόν τον κόσμο με σκοπό να ζήσω για όλους και με όλους .

και αυτό που σήμερα κάνω μέσα στη μοναξιά, 

Αύριο θα γίνει η ηχώ του πλήθους..." 

Καρκινοειδή πνεύμονα - Κλινική εικόνα

 Πνευμονικά συμπτώματα : Οι ασθενείς με καρκινοειδή του πνεύμονα συχνά εμφανίζουν μη ειδικά συμπτώματα όπως πνευμονία, βήχα, αιμόπτυση ή δύσπνοια . Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό (περίπου 50%-70%) παραμένει ασυμπτωματικό, με τυχαία ανίχνευση να συμβαίνει σε 30% έως 50% των περιπτώσεων . Τα συμπτώματα που σχετίζονται με βρογχική απόφραξη είναι πιο συχνά σε κεντρικά εντοπισμένα καρκινοειδή του πνεύμονα, ενώ τα περιφερικά καρκινοειδή του πνεύμονα εντοπίζονται συχνά μέσω ακτινολογικών εξετάσεων. Σπάνια, τα συμπτώματα μπορεί να προκύψουν λόγω ορμονικής υπερέκκρισης, συμπτωμάτων που μοιάζουν με άσθμα και χρόνιου βήχα.

Σύνδρομο εκκρίσεως : Μια μειονότητα καρκινοειδών του πνεύμονα εμφανίζει συμπτώματα που σχετίζονται με ένα σύνδρομο εκκρίσεως, με τα πιο συνηθισμένα να είναι το σύνδρομο καρκινοειδούς (CS) και το σύνδρομο Cushing . Μια μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη ανέφερε την παρουσία CS στο 8% των ασθενών με καρκινοειδή του πνεύμονα κατά τη διάγνωση . Αξίζει να σημειωθεί ότι η ακρομεγαλία λόγω της έκκρισης ορμόνης απελευθέρωσης αυξητικής ορμόνης είναι εξαιρετικά σπάνια (1%) και ενώ περιγράφονται επίσης υπερασβεστιαιμία από την έκκριση πρωτεΐνης που σχετίζεται με την παραθυρεοειδή ορμόνη (PTHrP), καθώς και σύνδρομο ακατάλληλης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης (SIADH), είναι λιγότερο συχνές από ό,τι στο SCLC. 

Το σύνδρομο CS είναι το πιο συχνό εκκριτικό σύνδρομο και ορίζεται ως χρόνια διάρροια ή/και έξαψη με αυξημένη συστηματική σεροτονίνη ή τον μεταβολίτη της 5-υδροξυινδολοοξικό οξύ (5-HIAA). Η συχνότητά του είναι περίπου 7% σε εντοπισμένα καρκινοειδή του πνεύμονα και 20% έως 40% σε μεταστατική νόσο . Η διάρροια, συχνά υδαρής, μη αιματηρή και επίμονη με νηστεία, εμφανίζεται στο 60% έως 80% των ασθενών με αυξημένα επίπεδα 5-HIAA στα ούρα, ενώ η έξαψη επηρεάζει πάνω από το 90%, συνήθως παρουσιάζοντας ξαφνική θερμότητα και ερύθημα στο πρόσωπο, τον λαιμό και το άνω μέρος του θώρακα. Το σύνδρομο CS μπορεί επίσης να περιλαμβάνει καρδιαγγειακές ανωμαλίες (υπο-/υπέρταση και βραδυ-/ταχυκαρδία) και αναπνευστικά συμπτώματα (συριγμός, δύσπνοια). Μπορεί να εμφανιστεί άτυπη έξαψη με δακρύρροια, οίδημα των σιελογόνων αδένων, υπόταση καθώς και οίδημα προσώπου, ενώ βρογχόσπασμος αναφέρεται στο 15% των ασθενών. Άλλες λιγότερο συχνές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν την τελαγγειεκτασία, την πελλάγρα και την μυϊκή ατροφία . Οι οξείες επιπλοκές περιλαμβάνουν την καρκινοειδή κρίση, ένα δυνητικά θανατηφόρο συμβάν, που χαρακτηρίζεται από σοβαρή έξαψη, βρογχόσπασμο, μεταβολές στη θερμορύθμιση, αιμοδυναμική αστάθεια, σοβαρή διάρροια, καθώς και δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος με ασαφή παθοφυσιολογία και πιθανώς αποδίδεται σε οξεία απελευθέρωση αγγειοδραστικών ορμονών που προκαλείται από παράγοντα στρες (συμπεριλαμβανομένης χειρουργικής επέμβασης ή φαρμακευτικής αγωγής) . Χρόνιες επιπλοκές όπως η καρκινοειδής καρδιοπάθεια (CHD), που χαρακτηρίζεται από πλακώδη, ινώδη ενδοκαρδιακή πάχυνση και βαλβιδική συστολή (κυρίως δεξιάς πλευράς), αναπτύσσονται στο 20% έως 50% των ασθενών με CS, μειώνοντας σημαντικά την συνολική επιβίωση (OS) λόγω δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας (3ετής συνολική επιβίωση: 31% με CHD έναντι 69% χωρίς CHD). 

Το έκτοπο CuS από την έκκριση αδρενοκορτικοτρόπου ορμόνης (ACTH) ευθύνεται για το 9% έως 18% των περιπτώσεων CuS που εξαρτάται από την ACTH, και τα καρκινοειδή του πνεύμονα είναι η πιο συχνή αιτία (20%-40%) . Σπάνια, εμπλέκεται η έκτοπη έκκριση ορμόνης απελευθέρωσης κορτικοτροπίνης . Το CuS στα καρκινοειδή του πνεύμονα συνήθως έχει σταδιακή εμφάνιση κλασικών σημείων και συμπτωμάτων που μοιάζουν με τη νόσο Cushing, σε αντίθεση με την ταχύτερη έναρξη που παρατηρείται στο CuS που σχετίζεται με SCLC . Σε σπάνιες περιπτώσεις, η κυκλική έκκριση ACTH - με εναλλασσόμενες περιόδους υπερκορτιζολαιμίας και φυσιολογικής παραγωγής κορτιζόλης ή επινεφριδιακής ανεπάρκειας - περιπλέκει τη διάγνωση λόγω της μεταβλητής κλινικής της πορείας.

Καρκινοειδή πνεύμονα

Τα καρκινοειδή του πνεύμονα είναι νευροενδοκρινείς όγκοι (NETs) που ταξινομούνται ως τυπικά καρκινοειδή (TC) και άτυπα καρκινοειδή (AC) σύμφωνα με την ταξινόμηση θωρακικών όγκων του ΠΟΥ του 2021 . Σε αντίθεση με τα γαστρεντερικά-παγκρεατικά (GEP) NETs, ​​το σχήμα ταξινόμησης δεν ισχύει για τα καρκινοειδή του πνεύμονα. Τα TC χαρακτηρίζονται από μιτωτικό αριθμό <2 μιτώσεις/2 mm2, απουσία νέκρωσης και μέγεθος όγκου ≥0,5 cm, ενώ τα AC χαρακτηρίζονται από 2-10 μιτώσεις/2 mm² ή/και εστίες νέκρωσης. Ωστόσο, πέρα ​​από τα TC και τα AC, η ταξινόμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) συμπεριέλαβε πρόσφατα μια ξεχωριστή κατηγορία που ονομάζεται καρκινοειδής όγκος/NETs με καλά διαφοροποιημένη μορφολογία, αυξημένο μιτωτικό αριθμό >10/2 mm² ή/και δείκτη πολλαπλασιασμού Ki-67 >30% . Παρόλο που εξακολουθούν να λείπουν δεδομένα, αυτές οι περιπτώσεις παρουσιάζουν μια ενδιάμεση κλινική και βιολογική συμπεριφορά, μεταξύ του AC και των νευροενδοκρινικών καρκινωμάτων (NEC) . Η διάκριση του AC από το TC είναι κρίσιμη, καθώς το AC έχει χειρότερη πρόγνωση, έχει μεγαλύτερη πιθανότητα μετάστασης και απαιτεί ξεχωριστές στρατηγικές διαχείρισης . Ωστόσο, μια αξιόπιστη ιστοπαθολογική διάκριση μεταξύ TC και AC είναι δυνατή μόνο σε χειρουργικά δείγματα του πρωτοπαθούς όγκου. Κατά συνέπεια, η ταξινόμηση του ΠΟΥ συνιστά τη χρήση του όρου «καρκινοειδές, μη προσδιοριζόμενο αλλιώς (NOS)» για μικρές βιοψίες ή κυτταρολογικά δείγματα είτε από πρωτοπαθείς αλλοιώσεις είτε από μεταστατικές θέσεις, καθώς η περιορισμένη δειγματοληψία όγκου σε αυτές τις περιπτώσεις εμποδίζει την ακριβή διάκριση μεταξύ TC και AC. Ενώ μπορούν να βρεθούν ιστολογικές παραλλαγές, συμπεριλαμβανομένων των τύπων ογκοκυττάρων και ατρακτοειδών κυττάρων, δεν έχουν σημαντική κλινική σημασία.

. Οι τυπικές και οι άτυπες μορφές έχουν διαφορετική πορεία νόσου, η πρόγνωση είναι συνήθως εξαιρετική, ιδιαίτερα για το καρκινοειδές καρκίνωμα, αλλά η έλλειψη αξιόπιστων προγνωστικών δεικτών απαιτεί παρατεταμένη παρακολούθηση.

. Η αιτιολογία παραμένει ατελώς κατανοητή, αν και γενετικοί παράγοντες όπως οι μεταλλάξεις MEN1 παίζουν σημαντικό ρόλο.  

. Η ενσωμάτωση μοριακών βιοδεικτών στα συμβατικά κριτήρια υπόσχεται να βελτιώσει την ταξινόμηση και να καθοδηγήσει εξατομικευμένες στρατηγικές θεραπείας. 

. Ο αρχικός έλεγχος περιλαμβάνει μορφολογική και λειτουργική απεικόνιση και αναγνώριση εκκριτικών συνδρόμων (σύνδρομο καρκινοειδούς, σύνδρομο Cushing) για τον καθορισμό μιας θεραπευτικής στρατηγικής.

. Σε πρώιμο στάδιο της νόσου, η χειρουργική εκτομή με συστηματική λεμφαδενεκτομή παραμένει το χρυσό πρότυπο. Αν και οι περιεγχειρητικές και επικουρικές θεραπείες δεν είναι απαραίτητες στην πλειονότητα των περιπτώσεων, μπορούν να συζητηθούν σε πολύ επιλεγμένες περιπτώσεις (π.χ., AC και N2).  

. Για τις μεταστατικές περιπτώσεις, οι στρατηγικές θεραπείας πρέπει να εξισορροπούν τον έλεγχο του όγκου με τη διαχείριση των συμπτωμάτων ανάλογα με το προφίλ του ασθενούς, το φορτίο του όγκου και την εξελικτική κλίση που αντανακλά την επιθετικότητα του όγκου. Οι επιλογές κυμαίνονται από ανάλογα σωματοστατίνης, στοχευμένες θεραπείες, χημειοθεραπεία και θεραπεία με ραδιονουκλίδια πεπτιδικού υποδοχέα. Πρέπει να εφαρμόζεται υποστηρικτική φροντίδα και διαχείριση επιπλοκών που σχετίζονται με τον πρωτοπαθή όγκο (απόφραξη, αιμόπτυση) και τα εκκριτικά σύνδρομα.

. Τελικά, μια εξειδικευμένη διεπιστημονική προσέγγιση στον νευροενδοκρινικό όγκο είναι απαραίτητη για την επικύρωση κάθε θεραπείας/απόφασης και η συμπερίληψη σε κλινικές δοκιμές θα πρέπει να προτιμάται.