Όλγα Δεβετζάκη - Ενδοκρινολόγος
Αναστασίου Ζίννη, 9, Αθήνα, Αττική, 11741
Phone: 210-9239440 URL of Map

Τετάρτη 16 Ιουνίου 2021

ΜΕΝ 1

 Πολλαπλή ενδοκρινική νεοπλασία τύπου 1 ή σύνδρομο Wermer. Σπάνιο σύνδρομο (3-20/100 000) που κληρονομείται με αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα και οφείλεται σε μετάλλαξη του tumor suppressor gene 1 που κωδικοποιεί την μενίνη (610 αμινοξέα). Η διάγνωση του ΜΕΝ 1 σημαίνει ότι οι συγγενείς του πάσχοντος έχουν 50% πιθανότητα να αναπτύξουν το σύνδρομο. Εμφανίζεται σε ηλικία >20 ετών στο 50% και σε ηλικία > 40 ετών στο 95% με μια ήπια προτίμηση στις γυναίκες. Χαρακτηρίζεται από ποικίλλους συνδυασμούς περισσότερων από είκοσι ενδοκρινών και μη ενδοκρινών όγκων. Οι όγκοι γίνονται εμφανείς λόγω τοπικής ανάπτυξης ή υπερπαραγωγής ορμονών. Τη διάγνωση υποπτευόμαστε με συνδυασμό πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού (υπερπλασία), όγκου στην πρόσθια υπόφυση και νευροενδοκρινικού όγκου στο δωδεκαδάκτυλο/πάγκρεας. Άλλοι όγκοι που σχετίζονται με το MEN1 περιλαμβάνουν θύμο αδένα και νευροενδοκρινή πνεύμονα, νευροενδοκρινείς γαστρικού, επινεφριδιακούς όγκους, φαιοχρωμοκύτταρα, αιμαγγειώματα του προσώπου, κολλαγονώματα, μηνιγγιώματα, επενδυμώματα, λειομυώματα και λιπώματα και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε γυναίκες ασθενείς. Πιο σπάνια καρκινεοειδή και καρκίνο παραθυρεοειδών ή επινεφριδίων

Οι όγκοι έχουν ποικίλου βαθμού επιθετικότητα και η πρόγνωση είναι σαφώς καλύτερη όταν ανιχνεύονται σε προσυμπτωματικό στάδιο. Τα τελευταία χρόνια σημαντικές ανακοινώσεις έχουν γίνει για την γενετική διάγνωση, τις βιολογικές δράσεις της μενίνης, πιθανές φαρμακολογικές θεραπείες, την παθογένεση της νόσου, τη χειρουργική αντιμετώπιση, την κλινική πορεία και την πρόγνωση

Η μενίνη είναι πρωτεϊνη που αποτελείται από 610 αμονοξέα. Ο tumor-suppressor ρόλος της έχει μελετηθεί σε πειραματόζωα και σε διάφορες διαδικασίες και οδούς: πρόσφυση κυττάρων, εξέλιξη κυτταρικού κύκλου , κυτταρική διαίρεση, κυτταρική κινητικότητα, κυτταρική σηματοδότηση, κυτταροσκελετική δομή, επιδιόρθωση DNA, γονιδιωματική σταθερότητα και μεταγραφική ρύθμιση . Είναι πολυλειτουργική πρωτεϊνη και συνεισφέρει σημαντικά στη μεταγραφική διαδικασία ως ενεργοποίηση ή καταστολή

Δευτέρα 14 Ιουνίου 2021

Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι

 Η μνήμη είναι επιλογή. Έτσι είπες κάποτε, με την πλάτη σου γυρισμένη σ' εμένα, όπως θα 'κανε ένας θεός. Αν όμως ήσουν θεός θα τους έβλεπες. Θα κοιτούσες από ψηλά κάτω σε τούτο τον πευκώνα, με τα νεαρά βλαστάρια να λαμπυρίζουν σε όλες του τις κορφές, να ξεπετιούνται όψιμα εκείνο το φθινόπωρο τρυφερά και νοτισμένα. Θα κοιτούσες πιο πέρα απ' τα κλαριά, πιο πέρα από το χρυσοκόκκινο θρυμματισμένο φως ανάμεσα στα βάτα, με τις πευκοβελόνες να πέφτουν μια μια , καθώς εσύ θα έριχνες το θεϊκό σου βλέμμα πάνω τους. Θα εντόπιζες τις πευκοβελόνες που ρίχνονται σαν σαϊτες και προσπερνώντας και το χαμηλότερο κλαδί πέφτουν στο δροσερό δάπεδο του δάσους και προσγειώνονται πάνω στο δυο αγόρια που ξαπλωμένα πλάι πλάι έχουν αφήσει το αίμα να στεγνώνει τα μάγουλα τους

                                                                                                           Ocean Vuong

Πέμπτη 10 Ιουνίου 2021

Αραβικά και ελληνική γλώσσα

 Στην Έδεσσα της Συρίας, στη Χαρράν, στην Αντιόχεια, στην Αλεξάνδρεια, πόλεις όπου το ελληνιστικό πνεύμα ήταν ζωντανό, έργα του Αριστοτελη, του Γαληνού, του Πτολεμαίου, του Διοσκουρίδη και άλλων αρχαίων φιλοσόφων ή επιστημόνων μεταφράστηκαν στην αραβική γλώσσα. Χτυπητή μαρτυρία της επίδρασης του ελληνικού πνεύματος αποτελεί η εισαγωγή στα αραβικά του όρου falsafah=φιλοσοφία. Οι πνευματικές ανταλλαγές ενισχύονταν από την πολεμική αναμέτρηση και από τις διπλωματικές σχέσεις. Στη λεία του πολέμου συμπεριλαμβάνονταν και βυζαντινά χειρόγραφα από το Αμόριο και την Άγκυρα, ενώ ο χαλίφης Αλ-Μανσούρ (754-775) έλαβε ένα χειρόγραφο του Ευκλείδη ως δώρο από τον βυζαντινό αυτοκράτορα

Εκτός από τη φιλοσοφία και την επιστήμη η επίδραση της ελληνικής σκέψης φαίνεται και στη θρησκεία, καθώς πολλές ισλαμικές αιρέσεις παρουσιάζουν νεοπλατωνική χροιά. Τέλος στο λαϊκή λογοτεχνία, στη συλλογή παραμυθιών, των γνωστών ως Χίλιες και Μία Νύχτες ή στα παραμύθια του Σεβάχ του Θαλασσινού (η αρχική μορφή ανάγεται στον 9ο αι.) απαντούν κατάλοιπα της διήγησης του Μεγαλέξανδρου, που έχει αποδοθεί στον Ψευδο-Καλλισθένη. Τα δάνεια αραβικών λέξεων στην ελληνική γλώσσα είναι περιορισμένα. Συνήθως πρόκειται για όρους που σχετίζονται με την ισλαμική θρησκεία και το κράτος, όπως ο τίτλος αμιράς (amir, ηγεμόνας) ή το κτίσμα μασγίδιν (το τζαμί). Επίσης εφευρήματα του αραβικού κόσμου όπως η φυτική βαφή χινέα (hinna) ή το λαγούτο (ai-lut) και τα άλογα φαρία (faras). Επέζησαν επίσης στον ελληνικό χώρο ορισμένα τοπονύμια αραβικής καταγωγής ανάμεσα στα οποία ο Χάνδαξ (handak) είναι το πιο γνωστό. Ένα λαϊκό κείμενο, πολύ διαδεδομένο στο Βυζάντιο, το Ονειροκριτικόν του Αχμέτ, βασίζεται σε αραβικές πηγές

Τετάρτη 9 Ιουνίου 2021

Οι Άραβες και η ελληνική

 Οι όροι Άραβες και Αραβία μελετήθηκαν επανειλημμένα ως προς την ετυμολογία τους, χωρίς να έχει προταθεί μια πειστική λύση. Η Αραβία, η κοιτίδα των Αράβων, και κάποιος Μάγος Άραβος στρατηγός του Ξέρξη, που αναφέρονται από τον Αισχύλο, αποτελούν την αρχαιότερη μνεία των όρων στην ελληνική γλώσσα. Ακολουθεί ο Ηρόδοτος , στο έργο του οποίου συχνά μνημονεύονται η Αραβίη, οι Αράβιοι και ο Αράβιος κόλπος. Όταν κατά τον 7ο αι. οι Άραβες, νεοφώτιστοι μουσουλμάνοι, κατέκτησαν τη Συρία και την Αίγυπτο δέχθηκαν τη βαθειά πολιτιστική επίδραση των πληθυσμών που κατοικούσαν εκεί. Είναι αξιοσημείωτο πως έναν αιώνα μετά την κατάκτηση οι Έλληνες παρέμειναν τα διοικητικά στελέχη των περιοχών αυτών. Ίσως τότε να διείσδυσαν στην Αραβική διάφορες λέξεις ελληνικές, οι οποίες προσαρμόστηκαν στις ανάγκες της προφοράς και της γραμματικής της. Οι λέξεις αυτές υιοθετήθηκαν αργότερα από τους Τούρκους, κι όταν οι τελευταίοι υποδούλωσαν τον Ελληνισμό, επαναπατρίσθηκαν στον ελληνικό χώρο

Οι Άραβες διετέλεσαν πάνω από τρεις αιώνες οι ισχυροί γείτονες των Βυζαντινών, στους οποίους ήταν γνωστοί ως Σαρακηνοί ή Ισμαηλίτες ή Αγαρηνοί. Το σύνορο του Ταύρου και του Ευφράτη αποτελούσε πεδίο συνάντησης των δύο κόσμων, του χριστιανικού και του Ισλαμικού. Οι πληθυσμοί που κατοικούσαν και στις δύο πλευρές των παραμεθόριων εκείνων περιοχών περιλάμβαναν αιχμαλώτους και δραπέτες, καθώς και γυναίκες, που τις είχαν κλέψει από τον αντίπαλο, με αποτέλεσμα να αποτελούν ένα αμάλγαμα με ιδιότυπα πολιτισμικά, θρησκευτικά και εθνικά χαρακτηριστικά. Η κατάσταση αυτή καθρεφτίζεται στα ελληνικά μεσαιωνικά ποιήματα του ακριτικού κύκλου, που έχουν τα παράλληλα τους στην αραβική ποίηση. Οι πολιτισμικές όμως ανταλλαγές δεν πήγαζαν μόνο από την πολεμική αναμέτρηση. Η αραβική φιλοσοφία και επιστήμη, που άνθισε τον 9ο αι. ξεκίνησε από ιδέες και επιτεύγματα του ελληνικού πολιτισμού που είχε διαδοθεί στη Μέση Ανατολή από τον καιρό του Μεγαλέξανδρου

Δευτέρα 7 Ιουνίου 2021

Ινοσιτόλες και θεραπεία

 Όπως έχει φανεί από πρόσφατες μελέτες η από του στόματος χορήγηση μυοινοσιτόλης (ΜΙ) και d-chiro ινοσιτόλης (DCI) ως μονοθεραπεία ή και σε συνδυασμό, μπορεί να επηρεάσει πολλές από τις μεταβολικές δυσλειτουργίες των πολυκυστικών ωοθηκών (PCOs). Έχει μελετηθεί η καθημερινή, από του στόματος χορήγηση DCI σε PCO γυναίκες, 500-1200 mg/ημέρα για 8-24 εβδομάδες. Φάνηκε σημαντική μείωση του waist to hip ratio, της συστολικής και διαστολικής πίεσης, και της δυσλιπιδαιμίας. Επιπλέον φάνηκε βελτίωση στη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης, καθώς και της ελεύθερης τεστοστερόνης και DHEAS και αύξηση SHBG. Αποκαταστάθηκε η ωορρηξία και ο κύκλος σε ποσοστό 60-86% και η απάντηση της LH στην GnRH βελτιώθηκε σημαντικά.Πρόσφατες ενδείξεις δείχνουν ότι αγωγή από του στόματος DCI 1 gr ημερησίως μπορεί να μειώσει την παραγωγή των ROS (reactive oxygen species - οξειδωτικό stress) στην ωοθήκη, που έχουν σημαντικό ρόλο στο PCO. Επίσης μειώνονται τα ROS στα ενδοθηλιακά κύτταρα, οπότε βελτιώνεται η δράση του ενδοθηλίου. Ο συνδυασμός του DCI με μετφορμίνη αποκαθιστά την ομοιόσταση σε ασθενείς με PCO και υποκλινικό υποθυρεοειδισμό.

Η μυοινοσιτόλη φαίνεται ότι έχει παρόμοια αποτελέσματα στη μεταβολική και ορμονική λειτουργία. Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν την από του στόματος χορήγηση ΜΙ 2-4000 mg για 12-24 εβδομάδες και αναφέρονται σε αρκετές μελέτες μειωμένα τριγλυκερίδια, διαστολική και συστολική πίεση και βελτιωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη. Χαμηλά επίπεδα ολικής και ελεύθερης τεστοστερόνης και αυξημένη SHBG, αυτόματη ωορρηξία σε >88% των γυναικών με αύξηση της οιστραδιόλης από την πρώτη εβδομάδα της ωορρηξίας. Η ικανότητα της ΜΙ να ευοδώνει την ωοορηξία, μελετήθηκε σε σύγκριση με την μετφορμίνη. 1500 mg /ημέρα μετφορμίνης versus 4gr MI μαζί με 400 mg φυλλικού από του στόματος για 6 μήνες ή μέχρι να προκύψει εγκυμοσύνη. Φαίνεται ότι τα ποσοστά ωοορηξίας είναι ανάλογα και στις δύο ομάδες.

Μελετήθηκε και συνδυασμός ΜΙ και DCI , σε σύγκριση με μονοθεραπείες. Η συνδυασμένη θεραπεία βελτιώνει την ωοορηξία καθώς και το ορμονικό και μεταβολικό profil σε PCO γυναίκες πιο γρήγορα από τις μονοθεραπείες. Ίσως δρουν συνεργικά, καθώς η ΜΙ βελτιώνει την ωορρηξία και η DCI βελτιώνει γρήγορα την υπερινσουλιναιμία. Επομένως, συνδυασμός ΜΙ και DCI σε φυσιολογικές αναλογίες 40:1 προτείνεται σαν πολλά υποσχόμενη προσέγγιση για την θεραπεία των PCO συμπτωμάτων.

Πέμπτη 3 Ιουνίου 2021

PCO και υπερινσουλιναιμία

 Και οι παχύσαρκες, αλλά και οι αδύνατες γυναίκες με PCO εμφανίζουν αντίσταση στην ινσουλίνη σε ποσοστό 44-70%. Η συνέπεια είναι η υπερινσουλιναιμία λόγω της αυξημένης ποσότητας της ινσουλίνης που απαιτείται για την μεταβολική της δράση. Η ευαισθησία στην ινσουλίνη υπολογίζεται με την αντλία ινσουλίνης και φαίνεται ότι σε PCO γυναίκες μειώνεται κατά 27%, ανεξάρτητα από το βάρος (ΒΜΙ). Επιπλέον , το βάρος επιδεινώνει την IR. Σε PCO υπάρχει δυσανεξία στη γλυκόζη σε 23-35%, ενώ ΣΔ 2 σε 4-10% και σε μια συχνότητα έως και 10 φορές υψηλότερη σε σχέση με γυναίκες υγιείς, ίδιας ηλικίας

Σε in vitro μελέτες φάνηκε ότι η μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι είναι το πιο σταθερό εύρημα σε λιποκύτταρα γυναικών με PCO, με μειωμένη απάντηση της ινσουλίνης και μειωμένη μεταφορά γλυκόζης. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε post-reseptor events όπως η μείωση του Glut-4 (glucose transporter 4) στα λιποκύτταρα ή μείωση της β-υποομάδας του υποδοχέα της ινσουλίνης στο σπλαχνικό λιπώδη ιστό. Επιπλέον γυναίκες PCO έχουν μειωμένη δράση β-κυττάρων είτε λόγω εξάντλησης του κυττάρου είτε δευτεροπαθώς λόγω IR.

Είναι πολλές οι ενδείξεις ότι η IR και η υπερινσουλιναιμία έχουν βασικό παθογενετικό ρόλο στην υπερανδρογοναιμία και την ανωοοθυλακιορρηξία του PCO. H υπερινσουλιναιμία μπορεί να επηρεάζει τα δυναμικά των γοναδοτροπινών, να αυξάνει τα επίπεδα της LH και έτσι να επάγει την παραγωγή των ανδρογόνων. Επιπλέον επηρεάζει την GnRH και την αναλογία FSH/LH, την παραγωγή και δράση των ορμονών αυτών αλλά και του IGF-1και του ΑΜΗ. Όλα αυτά οδηγούν σε δυσλειτουργία του ωοθυλακίου. Επίσης μειώνεται η παραγωγή SHBG και είναι περισσότερη η τεστοστερόνη που κυκλοφορεί.

H IR στο PCO σημαίνει αυξημένα AGEs (advanced - glycation end products : προϊόντα υψηλής δραστικότητας μη ενζυματικής οξείδωσης αμινοξέων, νουκλεϊκών οξέων και αμινολιπιδίων) ακόμα και σε νορμογλυκαιμικές γυναίκες, τα οποία συνδέονται με οξειδωτικό stress και καρδιαγγειακό κίνδυνο στις γυναίκες αυτές και συμμετέχουν στην IR σε διάφορους ιστούς. Επιπλέον επιδρούν στα κοκκιώδη κύτταρα και πιθανώς συμμετέχουν στην διαταραχή της ωορρηξίας

Τετάρτη 2 Ιουνίου 2021

Ινοσιτόλες και ανάπτυξη ωαρίου

 Οι ινοσιτόλες είναι τμήμα του συμπλέγματος των βιταμινών Β, αν και στα προ- και ευκαρυωτικά κύτταρα μπορούν να συντεθούν από γλυκόζη. Στα θηλαστικά προσλαμβάνονται κυρίως από διαιτητικές πηγές, σαν inositol-6-phosphate. Η πρόσληψη τους γίνεται μέσω συν-μεταφορέων Να+ και Η+ που βρίσκονται στην μεμβράνη του κυττάρου. Μπορεί να υπάρχουν μέσα στο κύτταρο σε ελεύθερη μορφή ή σαν μέρος των φωσφολιπιδίων της μεμβράνης με δομικό αλλά και λειτουργικό ρόλο. Η μυο-ινοσιτόλη (ΜΙ) και η d-chiro ινοσιτόλη είναι οι φωσφατιδιλο-ινοσιτόλες. Αυτές και τα παράγωγα τους είναι ο κύριος όγκος των φωσφολιπιδίων. Και οι δυο μετά από υδρόλυση μετατρέπονται σε ινοσιτο-φωσφογλυκάνες και δρουν σαν δευτερεύοντες μεταφορείς. Εμπλέκονται αρχικά στην πρόσληψη γλυκόζης από το κύτταρο, σε ιστούς όπως ο εγκέφαλος και η καρδιά. Αναστέλλουν την αδενυλική κυκλάση και μειώνουν την έκλυση λιπαρών οξέων από τον λιπώδη ιστό. Τα επίπεδα DCI είναι υψηλά σε ιστούς που αποθηκεύουν γλυκογόνο όπως ήπαρ, μύες και λίπος, και χαμηλά σε ιστούς που χρησιμοποιούν κατά κόρον γλυκόζη, όπως ο εγκέφαλος και η καρδιά. Ο ρόλος του DCI σαν δευτερέυοντος αγγελιοφόρου της ινσουλίνης υποστηρίζεται από παρατηρήσεις ότι η ινσουλινο-αντίσταση (IR) συνοδεύεται από χαμηλά επίπεδα DCI και υπάρχει αυξημένη νεφρική κάθαρση του σε PCO και μη PCO γυναίκες με IR. Η διαιτητική πρόσληψη DCI μειώνει την IR σε πειραματόζωα.

Εκτός από ευαισθητοποιητές της ινσουλίνης, οι ινοσιτόλες δρούν σαν δευτερεύοντες αγγελιοφόροι στην ωοθήκη. Δεδομένης της σχέσης μεταξύ υπερισουλιναιμίας, αντίστασης στην ινσουλίνη, υπερανδρογοναιμίας και διαταραχής στην ωορρηξία, οι ινοσιτόλες έχουν μελετηθεί στο PCO , στη δράση τους στα συμπτώματα και σημεία , αλλά και στη δυνατότητα τους να βελτιώσουν την γονιμότητα και την αναπαραγωγική διαδικασία. Και οι δύο η μυο-ινοσιτόλη (ΜΙ) και η D-chiro ινοσιτόλη είναι εξαιρετικά δραστικά και θεμελιώδη βιολογικά μόρια που ευοδώνουν διάφορες δράσεις της ινσουλίνης στους ιστούς

Στις ωοθήκες, η ΜΙ δρά σαν δευτερεύων αγγελιοφόρος των FSH και LH. Το κυρίαρχο FSH μονοπάτι είναι cAMP protein kinaseA(PKA)-mediated και οδηγεί σε στεροειδογένεση, όπου πρωταρχική είναι η επαγωγή της αρωματάσης. Μέσω του ΜΙ μονοπατιού μετατρέπεται η δραστηριότητα LH/FSH απελευθερώνοντας τριφωσφορική ινοσιτόλη (IP3) και διακυλογλυκερόλη. Το IP3 αλληλεπιδρά με τους υποδοχείς του και ελέγχει την ενδοκυτταρική απελευθέρωση Ca2 +. Πρώτον η ενεργοποίηση του FSH υποδοχέα στην πρώιμη θυλακική φάση ενεργοποιεί το cAMP μονοπάτι και σε υψηλές συγκεντρώσεις διατηρεί το ωοκύτταρο στην πρόφαση 1, αλλά και κινητοποιεί τον πολλαπλασιασμό και ανάπτυξη των κοκκιωδών κυττάρων. Δεύτερον η διαμόρφωση της συγκέντρωσης των FSH υποδοχέων στο κυρίαρχο ωοθυλάκιο και η αιχμή της LH κινητοποιεί το ΜΙ μονοπάτι. Η αλλαγή στο cAMP και στη συγκέντρωση του ασβεστίου προωθεί την επανάληψη της μείωσης και την απελευθέρωση του ώριμου ωαρίου. Φαίνεται ότι η σύνδεση του IP3 στον υποδοχέα του (IP3-R1) είναι απαραίτητη για την ωρίμανση του ωαρίου, κυρίως στο τελικό στάδιο ανάπτυξης του που είναι εξαρτώμενο από το ασβέστιο. Φαίνεται ότι τα παράγωγα ΜΙ βοηθούν στην εξέλιξη των ωαρίων σε ωάρια ικανά για γονιμοποίηση και επιπλέον συμμετέχουν στη ρύθμιση του κυτταρικού σκελετού. Επιπλέον υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να προσαρμόζουν τα επίπεδα ΑΜΗ ( anti-Mullerian hormone) που προωθείται μέσω της FSH στα κοκκιώδη κύτταρα. Η AMH, μειώνοντας την ευαισθησία των ωαρίων στο FSH, συμμετέχει στη ρύθμιση της ωρίμανσης των ωοθυλακίων.