Εν Αρχή

Όπως το αντιλαμβάνομαι εγώ, η πορεία αυτή από την καταστροφή στη σύνεση είναι στενά συνδεδεμένη με την ίδια τη φύση της γνώσης, η οποία, στη καλύτερη περίπτωση είναι μία συνέχεια: από την άγνοια στην επίγνωση, από τη διανοητική καταστροφή στη σύνεση, από το αδιαμόρφωτο χάος στην τάξη της επιστήμης. Συνεπώς, η γνώση ενέχει τόσο το σημείο εκκίνησης, το οποίο είναι κενό, επιβλαβές, επώδυνο, όσο και το σημείο τερματισμού, το οποίο είναι η ευχαρίστηση.
Κατά τη γνώμη μου, αυτό το στοιχείο της πορείας, της εξέλιξης, η οποία μπορεί να συμβεί μόνο με το πέρασμα του χρόνου, απαντά, τελικώς και στο ερώτημα, γιατί να προέρχεται η Γνώση από δένδρο.
Διότι το δένδρο είναι κάτι που αναπτύσσεται. Και η ανάπτυξη, όπως και η μάθηση, μπορεί να επέλθει μόνο συν τω χρόνω και μέσω του χρόνου. Στην ουσία, λέξεις όπως αναπτύσσομαι και μαθαίνω δεν μπορούν να έχουν κανένα νόημα έξω από τον χρονικό άξονα
Και εν τέλει ο χρόνος είναι αυτός που δίνει νόημα και ταυτόχρονα ερμηνεύει τόσο την ευχαρίστηση που εκπορεύεται από την γνώση, όσο και τον πόνο. Η ευχαρίστηση έγκειται, ως ένα βαθμό, στην υπερηφάνεια της συσσώρευσης: προηγουμένως υπήρχε κενό και χάος και τώρα υπάρχει αφθονία και τάξη. Ο πόνος από την άλλη συνδέεται με τον χρόνο κατά τρόπο ελαφρώς διαφορετικό. Για παράδειγμα, επειδή ο χρόνος κινείται προς μια μόνο κατεύθυνση, από τη στιγμή που έχεις μάθει κάτι, δεν μπορείς να το ξεμάθεις, κι όπως ξέρουμε ορισμένα πράγματα, ορισμένα είδη γνώσης προξενούν πόνο. Κι επίσης ενώ κάποια είδη γνώσης προσφέρουν ευχαρίστηση ακριβώς με τον τρόπο που περιέγραψα πιο πάνω, γεμίζοντας με πληροφορίες που ήθελες να αποκτήσεις, επιτρέποντας σου να ερμηνεύσεις αυτό που κάποτε έμοιαζε με άτακτο σωρό, είναι πιθανό ορισμένα πράγματα, ορισμένα δεδομένα όταν τα μαθαίνουμε να είναι τόσο αργά, ώστε να μην έχουν τίποτα πια να μας προσφέρουν
Ακούστε:
                                                                                                     ΧΑΜΕΝΟΙ
                                                                                              Ντάνιελ Μέντελσον

Μακεδονική διάλεκτος

Τον 5ο π.Χ. αιώνα Μακεδονία ονομάζεται η περιοχή μεταξύ λίμνης Λυχνίτιδος (Αχρίδας) δυτικά, Στρυμόνος ανατολικά, Ολύμπου στον νότο και συμβολής των ποταμών Εριγώνος και Αξιού στο Βορρά. Τον 4ο αι. ο Φίλιππος Β' προσάρτησε στο βασίλειο του τη Χαλκιδική, τα εδάφη μεταξύ Στρυμόνος και Νέστου και μέρος της Παιονίας
Οι Μακεδόνες πιθανότατα κινήθηκαν από την Πίνδο στη Δυτική και την Κεντρική Μακεδονία απωθώντας ή υποτάσσοντας ιλλυρικά, θρακικά και άλλα φύλα. Πρώτος ο Ησίοδος αναφέρει τον Μακεδόνα ως αδελφό του Μάγνητος, ενώ ο Ηρόδοτος ταυτίζει τους Μακεδόνες με τους Δωριείς ("Δωρικόν τε και Μακεδνόν έθνος")
Ο Ν. Hammond όμως θεωρεί τους Μακεδόνες ιδιαίτερο φύλο, διαφορετικό από το "Μακεδνόν" του Ηροδότου. Τα εθνικά "Μακεδνός" (ομηρικό μακεδνός:υψηλός), Μακεδών (και συνώνυμο Μακέτης) έχουν κοινή ρίζα μακ- με τα μάκρος, μάκος:αττικό μήκος
Η Μακεδονία χωριζόταν στην Άνω Μακεδονία ή τα "επάνωθεν έθνη" (σημερινή Δυτική Μακεδονία), διαιρεμένη σε τρία τουλάχιστον Βασίλεια, και στην Κάτω ή "παρά θάλασσαν Μακεδονία" ενιαίο κράτος με ηγεμόνες τους Αργεάδες ή Τημενίδες (συγγενείς των Τημανιδών του Άργους).
Τον 5ο αι. τα βασίλεια αυτά αποτελούσαν ένα είδος ομοσπονδίας με επι κεφαλής τον βασιλιά της Κάτω Μακεδονίας. Τον 4ο αι. ο Φίλιππος κατάργησε τις τοπικές δυναστείες και δημιούργησε ενιαίο κράτος
Η ανασκαφική έρευνα στη Μακεδονία αποκάλυψε τελευταία τα πρώτα διαλεκτικά κείμενα (5ος ως και αρχές του 3ου αι. π.Χ.) Σήμερα δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Μακεδονική είναι διάλεκτος ελληνική, και με την άποψη αυτή συμφωνούν πλέον όλο και περισσότεροι επιστήμονες διεθνούς κύρους

Υβριδικά συστήματα

Όπως τα α και β κύτταρα του παγκρέατος, οι πέντε τύποι ενδοκρινών κυττάρων της πρόσθιας υπόφυσης παράγουν ηλεκτρική δραστηριότητα με την μορφή αιχμών. Η ηλεκτρική δραστηριότητα φέρνει ιόντα Ca2+ μέσα στα κύτταρα μέσω διαύλων, γεγονός που προκαλεί έκκριση ορμονών και επαναπλήρωση των κυστιδίων. Ελλείψει υποθαλαμικών σημάτων τα γοναδοτρόφα κύτταρα της υπόφυσης δίνουν αιχμές έκκρισης ορμονών απελευθερώνοντας πολύ λίγη ορμόνη. Αντίθετα τα λακτοτρόφα και σωματοτρόφα κύτταρα λειτουργούν με ηλεκτρικές εκκενώσεις που δίνουν περισσότερο χρόνο στο Ca2+ να μπει στα κύτταρα κι έτσι έχουν υψηλότερο ρυθμό απελευθέρωσης ορμόνης
Ενώ τα περισσότερα υποφυσιακά κύτταρα έχουν σε ίσες ποσότητες Ca2+-διαύλους διαφέρουν στην ποσότητα διαύλων καλίου. Τα λακτοτρόφα και σωματοτρόφα έχουν υψηλή πυκνότητα διαύλων καλίου, ενώ τα γοναδοτρόφα έχουν πολύ λίγους. Οι δίαυλοι καλίου είναι δίαυλοι επαναπόλωσης, ανοίγουν γρήγορα στη διάρκεια ενός δυναμικού δράσης, και μειώνουν τη διάρκεια της
Ένα μαθηματικό μοντέλο προβλέπει ότι η μέσω διαύλων καλίου μετατροπή της δραστηριότητας των γοναδοτρόφων κυττάρων μπορεί να αλλάξει την εκκριτική δυναμική τους
Η πολυπλοκότητα των ενδοκρινικών συστημάτων αποδεικνύεται από τον αριθμό των μοριακών αλληλεπιδράσεων που συμβαίνουν σε πολλαπλά επίπεδα και είναι απαραίτητα για τον ισχυρό έλεγχο της έκκρισης ορμονών. Εντυπωσιακά πολλοί ενδοκρινείς άξονες παρουσιάζουν τις ίδιες στρατηγικές ελέγχου για τη ρύθμιση ορμονών: feedback μηχανισμούς, οργάνωση δικτύων, συλλογική συμπεριφορά που δεν εξηγούνται με την δυναμική μεμονωμένων κυττάρων
Τα μαθηματικά μοντέλα βοηθούν στην κατανόηση της δυναμικής συμπεριφοράς. Και είναι επείγουσα ανάγκη να κατανοηθεί η συμπεριφορά κυρίως στην αναπαραγωγή, τον μεταβολισμό, σε καταστάσεις stress αλλά και σε σύνθετες ψυχο-ανοσοενδοκρινικές διαταραχές
Χρειάζεται να διερευνηθούν οι μηχανισμοί κωδικοποίησης και αποκωδικοποίησης της παλμικής έκκρισης ορμονών, οι αλληλεπιδράσεις των ενδοκρινικών αξόνων μεταξύ τους (π.χ. αύξηση γλυκοκορτικοειδών και αντίσταση στην ινσουλίνη ή και διαφοροποίηση λιποκυττάρων) αλλά και αλληλεπίδραση μεταξύ μεταβολισμού, stress και αναπαραγωγικού άξονα.
Τα μαθηματικά μοντέλα προσφέρουν λύση στην ερμηνεία των δεδομένων και στην αποκάλυψη της υποκείμενης δυναμικής. Αυτό κινητοποιεί δημιουργικές διεπιστημονικές συνεργασίες και δίνει μια άποψη της ενδοκρινικής λειτουργίας όπου μια πολύπλοκη και πολυεπίπεδη ρύθμιση υποστηρίζει την δυναμική των ορμονών.

Ο αναπαραγωγικός άξονας

Τα σήματα των ορμονών υποθαλάμου-υπόφυσης- γονάδων είναι κρίσιμα για την αναπαραγωγή, ενώ βασική ρυθμιστική διαδικασία είναι η παλμική απελευθέρωση GnRH (gonadotropin-releasing hormone) από τον υποθάλαμο στην υπόφυση
Τα μαθηματικά μοντέλα δίνουν πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο η παλμικότητα του
GnRH ελέγχει τη σύνθεση και έκκριση των FSH και LH
Πειραματικές εργασίες σε πρωτεύοντα αποκάλυψαν την εξάρτηση της έκκρισης γοναδοτροπινών από τη συχνότητα GnRH δείχνοντας ότι η παλμική εξωγενής χορήγηση μπορεί να αποκαταστήσει την έκκριση γοναδοτροπινών σε πειραματόζωα με υποθαλαμικές βλάβες
Η έκκριση γοναδοτροπινών καταστέλλεται όταν η συχνότητα GnRH είναι είτε υπερβολικά υψηλή είτε πολύ χαμηλή. Υπάρχουν πολύπλοκα δίκτυα σηματοδότησης που επιτρέπουν στα κύτταρα να ρυθμίζουν διαφορετικά τη σύνθεση FSH και LH σαν απόκριση στη συχνότητα GnRH
Διάφορα μαθηματικά μοντέλα έχουν προταθεί για τη σηματοδότηση του GnRH. Πιθανότατα η αποκωδικοποίηση της συχνότητας επιτυγχάνεται κατά κύριο λόγο με την αλληλεπίδραση πολλαπλών σηματοδοτήσεων που αφορούν στην έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με τις γοναδοτροπίνες (π.χ. κινάσες ή πυρηνικοί παράγοντες)
Η  GnRH εκκρίνεται από νευρώνες του υποθαλάμου και κινητοποιεί την έκκριση FSH και LH από την υπόφυση. Η έκκριση των γοναδοτροπινών εξαρτάται από τον παλμικό ρυθμό έκκρισης GnRH
Οι γοναδοτροπίνες δρουν στις γονάδες, προάγουν την σπερματογέννεση και την ωογέννεση και την έκλυση στεροειδικών ορμονών (οιστραδιόλης, τεστοστερόνης και προγεστερόνης) που με την σειρά τους με feedback μηχανισμό στον εγκέφαλο, τροποποιούν τα δυναμικά των GnRH, FSH και LH. Τα μαθηματικά μοντέλα δίνουν εικόνα για το πως οι υποθαλαμικοί νευρώνες που εκφράζουν κισπεπτίνη, νευροκινίνη-Β και δυνορφίνη ελέγχουν την παλμική δράση/έκκριση GnRH και πως αυτά τα παλμικά σήματα αποκωδικοποιούνται από μεμονωμένα κύτταρα της υπόφυσης
Υποστηρίζεται η ιδέα ότι η κισπεπτίνη οδηγεί τους παλμούς GnRH μέσω αλληλεπιδράσεων θετικού και αρνητικού feedback που προκαλούνται από την νευροκινίνη-Β και τη δινορφίνη αντίστοιχα. Οι παρατηρήσεις αυτές επιβεβαιώθηκαν και in vivo σε πειραματόζωα
Τα μαθηματικά έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί για την κατανόηση των διεργασιών ανάπτυξης των ωοθυλακίων. Είναι γνωστό ότι οι διεργασίες ελέγχονται από τις γοναδοτροπίνες (ανάπτυξη και εκκριτική δραστηριότητα των ωοθυλακίων), όμως λίγη προσοχή έχει δοθεί στην μελέτη των στεροειδών ορμονών και στους feedback μηχανισμούς με τον άξονα υποθάλαμος-υπόφυση και την έκκριση του GnRH. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις στηρίζουν τον κύκλο των ωοθηκών και έχουν τεράστια σημασία για την αναπαραγωγική υγεία των γυναικών, αντιπροσωπεύοντας μια μοναδική ευκαιρία για φυσιολόγους, κλινικούς γιατρούς αλλά και μαθηματικούς.

Άξονας υποθάλαμος/υπόφυση/επινεφρίδια

Τα ενδογενή γλυκοκορτικοειδή είναι ζωτικές ορμόνες που εμπλέκονται σε πολλές φυσιολογικές διαδικασίες καθοριστικές για την ομοιόσταση και την επιβίωση (stress, φλεγμονή, ανοσοκαταστολή, ρύθμιση μεταβολισμού γλυκόζης)
Τα επίπεδα κορτιζόλης στη κυκλοφορία  ελέγχονται από τον άξονα υποθάλαμος - υπόφυση - επινεφρίδια
Η CRH (Corticotropin-releasing hormone) και η AVP (arginine vasopressin ) διαγείρουν την απελευθέρωση ACTH από την υπόφυση
Η ACTH με τη σειρά της διαγείρει τα επινεφρίδια για έκκριση κορτιζόλης, η οποία στη συνέχεια ρυθμίζει τη δικής της έκκριση με ενδο-επινεφριδιακό feedback μηχανισμό
Μέσα στον άξονα επινεφρίδια - υποθάλαμος - υπόφυση η κορτιζόλη δρα και αναστέλλει και την ACTH στην υπόφυση αλλά και τις CRH και AVP στον υποθάλαμο με διπλό feedback μηχανισμό
Συνδυασμός μαθηματικών μελετών και πειραμάτων έδειξε την στενή συνεργασία και παλμική έκκριση ACTH και κορτιζόλης κάτω από φυσιολογικές συνθήκες και την τεράστια σημασία του feedback μηχανισμού τους
Αυτή η παλμική έκκριση έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην άριστη ανταπόκριση όλων των ευαίσθητων νευρικών δομών στα γλυκοκορτικοειδή
Ωστόσο σε καταστάσεις παθολογικές π.χ.φλεγμονή, χρόνιο stress, νευρολογική δυσλειτουργία αλλά και στη γήρανση η παλμική δυναμική μεταξύ των ορμονών μεταβάλλεται και ο στενός συγχρονισμός ACTH και κορτιζόλης διαταράσσεται σημαντικά

Αλέξανδρος

Γεννήθηκε το 356 π.Χ., γόνος του θυελλώδους γάμου ανάμεσα στον Φίλιππο Β' της Μακεδονίας και στην ιδιόρρυθμη τέταρτη σύζυγο του Ολυμπιάδα, μια πριγκίπισσα από την Ήπειρο (το άγριο βασίλειο της Δύσης, που περιελάμβανε και τμήματα της σημερινής Αλβανίας). Η παιδική του ηλικία υπήρχε αντιστοίχως δραματική. Γύρω στα 12 είχε ήδη πατήσει στον χώρο του θρύλου με το ημέρωμα του Βουκεφάλα ("αυτός που έχει κεφάλι βοδιού"), ενός υπέροχου αλλά πολύ επικίνδυνα ατίθασου αλόγου. Έφηβος, ο Αλέξανδρος έλαβε εκπαίδευση από τον Αριστοτέλη, ο οποίος σφράγισε τον νεαρό άνδρα. Χρόνια αργότερα, ενώ τριγυρνούσε τον κόσμο χωρίς να βρίσκει ησυχία, ο Αλέξανδρος φρόντισε να στείλει στον παλιό του δάσκαλο ενδιαφέροντα ζωολογικά και βοτανολογικά δείγματα.
Στα δεκάξι του είχε ήδη επιδείξει τόσες ικανότητες, ώστε να οριστεί αντιβασιλέας, όταν ο πατέρας του, πανούργος πολιτικός και εμπνευσμένος στρατηγός που είχε ονειρευτεί να ηγηθεί μιας πανελλήνιας συμμαχίας εναντίον των Περσών, βρισκόταν σε εκστρατεία
Ο νεαρός πρίγκιπας εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να πολεμήσει μια ανυπότακτη φυλή στα ανατολικά σύνορα της Μακεδονίας. Για να μνημονεύσει την νίκη του, ίδρυσε την πρώτη από τις πόλεις στις οποίες έδωσε το όνομα του, την Αλεξανδρούπολη
Στα δεκαοχτώ του, με τον πατέρα του στρατηγό, οδήγησε το εξαίρετο μακεδονικό ιππικό σε μια λαμπρή νίκη, στη μάχη της Χαιρώνειας, όπου η Μακεδονία συνέτριψε τη συμμαχία Αθήνας-Θήβας, βάζοντας τέλος στην αντίσταση της νότιας Ελλάδας, στα ηγεμονικά σχέδια της Μακεδονίας. Είκοσι χρονών, μετά τη δολοφονία του Φιλίππου - στην οποία ίσως εμπλεκόταν κι ο ίδιος (ή η Ολυμπιάδα, ή και οι δύο μαζί) - έγινε βασιλιάς
                                                                           Περιμένοντας τους Βαρβάρους
                                                                           Ντάνιελ Μέντελσον

Χορογραφία :ρυθμοί ορμονών και ανταπόκριση στο stress

Η ανταπόκριση του σώματος στο stress σημαίνει αύξηση αρκετών ορμονών. Η πιο κρίσιμη είναι η κορτιζόλη, η οποία ανήκει στην ομάδα των γλυκοκορτικοειδών ορμονών με ευρύ φάσμα επιδράσεων που εξαρτάται από το περιβάλλον. Επειδή εκκρίνονται ταχέως σε ανταπόκριση φυσικών και ψυχικών ερεθισμάτων είναι γνωστές ως οι ορμόνες του stress. Στην κλινική πράξη οι συνθετικές γλυκοκορτικοειδείς ορμόνες χρησιμοποιούνται ευρέως ως αντιφλεγμονώδη αλλά και ως θεραπεία υποκατάστασης
Τα επίπεδα των γλυκοκορτικοειδών στην κυκλοφορία ελέγχονται δυναμικά από τον άξονα υποθάλαμος/υπόφυση/επινεφρίδια. Είναι ρυθμική έκκριση CRH (corticotropin-releasing hormone) και AVP (arginine vasopressin) από τον παρακοιλιακό πυρήνα του υποθαλάμου, ACTH (adrenocorticotropic hormone) από την υπόφυση και κορτιζόλη από τα επινεφρίδια
Είναι μεγάλη η σημασία του ρυθμού της κορτιζόλης σε ανοσολογικές, γνωστικές, αναπαραγωγικές και μεταβολικές λειτουργίες. Ωστόσο θα πρέπει να μελετηθεί και η ανάπτυξη δυναμικών σε σχέση με τα γλυκοκορτικοειδή που δίνονται θεραπευτικά
Είναι σημαντική πρόκληση η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο άξονας υποθάλαμος/επινεφρίδια/υπόφυση διατηρεί τη ρυθμική του δραστηριότητα αλλά ταυτόχρονα προκαλεί γρήγορες, παροδικές αντιδράσεις σε καταστάσεις stress
Ένα από τα βασικά βήματα είναι η σχέση μεταξύ έκκρισης ACTH και κορτιζόλης. Ένα πρωτοποριακό μαθηματικό μοντέλο αντιμετώπισε αυτή την πρόκληση : την ενεργοποίηση του πιθανού υποδοχέα ACTH στη μεμβράνη των στεροειδογεννετικών κυττάρων, τη σχέση τους με το cAMP του κυτοπλάσματος, την είσοδο χοληστερόλης στο μιτοχόνδριο, τη σύνθεση και έκκριση κορτιζόλης. Αυτό το μοντέλο έκανε ποιοτική πρόβλεψη των ταλαντώσεων και πρότεινε πιθανούς τρόπους να συμπεριληφθεί ο κιρκάδιος ρυθμός. Έδειξε ότι η σύζευξη των feedback μηχανισμών με μία γεννήτρια ερεθισμάτων στο κεντρικό νευρικό σύστημα επιτρέπει την διέγερση αλλά και την κιρκάδια μεταβλητότητα στην έκκριση των ορμονών
Αυτά τα μοντέλα είχαν στόχο την εξήγηση συγκεκριμένων παθοφυσιολογικών αλλαγών όπως το άγχος, η έγχυση συνθετικών γλυκοκορτικοειδών και η επινεφριδεκτομή. Το μοντέλο εξηγούσε επίσης την αντίδραση του άξονα υποθάλαμος/υπόφυση/ επινεφρίδια στο χρόνιο stress. Βέβαια, η προβλεπόμενη συχνότητα των ταλαντώσεων διαφέρει σημαντικά από τις σχεδόν ωριαίες ταλαντώσεις που παρατηρούνται στους ανθρώπους. Φαίνεται ότι οι ταλαντώσεις προέρχονται από τα αρνητικά feedback μεταξύ υπόφυσης και επινεφριδίων, ενώ ο υποθάλαμος δίνει τον κιρκάδιο ρυθμό
Άλλοι μελετητές προσπάθησαν να κατανοήσουν πως τα υγιή επινεφρίδια επιτυγχάνουν γρήγορη έκκριση κορτιζόλης, ενώ ταυτόχρονα εμποδίζουν την ανεξέλεγκτη απελευθέρωση της σε καταστάσεις stress. Η πειραματική φυσιολογία και τα μαθηματικά μοντέλα επιτρέπουν την κατανόηση της αποκωδικοποίησης της ACTH από τα επινεφρίδια. Στη μελέτη φάνηκε μια πιθανή αργή γονιδιακή σηματοδότηση και μια γρήγορη οδός. Αυτό εξήγησε πως τα επινεφρίδια έχουν παροδικές δυναμικές αποκρίσεις στο stress, αλλά και πως μπορούν να αποκωδικοποιήσουν παλμούς ACTH διαφορετικού μεγέθους , συμπεριλαμβανομένων και αυτών που παρατηρούνται στη διάρκεια της φλεγμονής