Λείψανα αρχαίας πολυτέλειας

 Η ανάδυση της αρχαιότητας στο γεωγραφικό χώρο του τουρκοκρατούμενου ελληνισμού εκδηλώνεται πριν την εξέγερση του 1821. Διατρέχει ολόκληρο τον 19ο αι. και οι καταβολές αναζητούνται στα γεγονότα που σφράγισαν την εποχή : στον άνεμο ελευθερίας που πνέει με τα ευρωπαϊκά επαναστατικά κινήματα, στον Διαφωτισμό που φέρνει στην επιφάνεια κλασικά πρότυπα. Το γεγονός πιστοποιεί το 1803 ο Κοραής. Αναφερόμενος στον καταλυτικό ρόλο της γαλλικής επανάστασης για τον ξεσηκωμό των ορθόδοξων, παρατηρεί οτι οι θαλασσινοί ξαναβαφτίζουν τα ιστιοφόρα τους με ονόματα μυθολογικά ή ιστορικών προσώπων της αρχαιότητας. Η συνήθεια περνάει από τα άψυχα στα έμψυχα, πράγμα που προκαλεί την αντίδραση της εκκλησίας. Το φαινόμενο επιβιώνει και μετά την επανάσταση. Τα αρχαία σύμβολα εισβάλλουν στην καθημερινή ζωή. Ειρηνική συμβίωση ονομάτων βαφτιστικών και ειδωλολατρικών. Κύριος δίαυλος αναπαραγωγής η εκπαίδευση.

Γάλλοι περιηγητές σημειώνουν από αυτοψία ότι στα μικρασιατικά  παράλια υπάρχει μια δίψα αρχαιογνωσίας. Μαθητές ασκούνται στην ανάγνωση του Ομήρου και του Θουκυδίδη, και εκφωνούν χωρία του Πλάτωνα και του Δημοσθένη. Η αρχαιολατρεία επηρεάζει τη ζωή σε όλες τις εκφάνσεις : ενδυμασία, αρχιτεκτονική, θέατρο, ζωγραφική. Στα μέσα του αιώνα, στο πλαίσιο της επώασης των εθνικών συνειδήσεων, πρώτα οι Ελλαδίτες και όψιμα οι ορθόδοξοι της Ανατολής βιώνουν την εξαρχαϊστική τους περίοδο. Οι πρεσβύεροι δίνουν στους νεότερους αρχαιοπρεπή ονόματα, εξελληνίζουν τοπωνύμια, διασκευάζουν τραγωδίες, κοσμούν τα οικοδομήματα με ιωνικά κιονόκρανα. Στο κύλισμα όμως του χρόνου οι Νεοέλληνες μεταβάλλουν τη στάση τους απέναντι στο ένδοξο παρελθόν, και παγιώνεται ένα σχήμα συντηρητικό.

Υπέρταση και αλάτι

 Η σταθερότητα του εσωτερικού περιβάλλοντος στον οργανισμό του ανθρώπου είναι απαραίτητη για τη ζωή. Το ισοζύγιο του νατρίου είναι αναπόσπαστο μέρος αυτού του περιβάλλοντος και είναι μια ισορροπία ανάμεσα στην πρόσληψη αλατιού (χλωριούχο νάτριο) και στην εξαιρετική ρύθμιση της απέκκρισης του. Αντιστοιχίζοντας την απέκκριση νατρίου στα ούρα με την πρόσληψη νατρίου, ο νεφρός αποτρέπει τις επιβλαβείς αλλαγές στην ισορροπία των ηλεκτρολυτών, τον όγκο του εξωκυττάριου υγρού (ECF) και την αρτηριακή πίεση. Είναι ευρέως αποδεκτό ότι οι μικροσκοπικές αλλαγές στον κυκλοφορούντα όγκο , που συνήθως συσχετίζεται άμεσα με την πρόσληψη νατρίου, σηματοδοτούν προσαρμογές στα νεφρά για διατήρηση της απέκκρισης νατρίου ίση με τη διαιτητική πρόσληψη νατρίου. Τα κύρια συστήματα φυσιολογικού ελέγχου είναι πλέον καλά κατανοητά και αποτελούν κοινούς στόχους θεραπευτικών παρεμβάσεων που παρατείνουν τη ζωή.

Η πρόσληψη αλατιού σχετίζεται με την αρτηριακή πίεση. Η υψηλή πρόσληψη αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Μια πρόσφατη ανασκόπηση έδειξε ότι ο διαιτητικός περιορισμός του αλατιού, σε σύγκριση με την υψηλή πρόσληψη αλατιού , μειώνει τη μέση αρτηριακή πίεση κατά 0,4 mm Hg σε άτομα με φυσιολογική πίεση και κατά 4 mm Hg σε άτομα με διαγνωσμένη υπέρταση. Ωστόσο, οι επιμέρους επιδράσεις της πρόσληψης αλατιού στην αρτηριακή πίεση ποικίλλουν πολύ. Επίσης η αναλογία πρόσληψης αλατιού προς πρόσληψη καλίου μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική. Μια πρόσφατη μεγάλη, τυχαιοποιημένη μελέτη έδειξε ότι τα άτομα που έλαβαν ένα υποκατάστατο άλατος που περιέχει κάλιο (75% NaCl, 25% χλωριούχο κάλιο), αντί για τυπικό αλάτι (100% NaCl), όχι μόνο είχαν χαμηλότερη αρτηριακή πίεση αλλά και χαμηλότερη ποσοστά εγκεφαλικών επεισοδίων, μείζονα καρδιαγγειακά συμβάντα και θάνατο από οποιαδήποτε αιτία.

Ωστόσο, είναι σαφές ότι μερικοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στην πρόσληψη αλατιού. Ένας χρήσιμος ορισμός είναι μια διαφορά στη μέση αρτηριακή πίεση που είναι 10 mm Hg ή μεγαλύτερη όταν η ισορροπία αλατιού μεταβάλλεται από έναν συνδυασμό δίαιτας και διουρητικών αγκύλης.  Έχει προταθεί ότι η υπερβολική πρόσληψη αλατιού μπορεί επίσης να έχει αρνητικές επιπτώσεις ανεξάρτητα από την αρτηριακή πίεση, όπως η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ορατή σαν αόρατη

 Σκέφτηκε να πάει να ντύσει μ' αυτά κάνα σκιάχτρο, από κείνα που βάζαν στους οπωρώνες οι άνθρωποι για να φοβούνται οι κίσσες, μα σκέφτηκε και το άλλο, ότι οι κίσσες οι πανέξυπνες πήγαιναν και κάθονταν πάνω στα σκιάχτρα για να σαστίζουν οι άνθρωποι. Τι μανίκια να κουνιούνται πάτα-κιούτα στον αέρα, τι τρύπιες καμπαρντίνες να σφυρίζουν, τι παρτάλια να χορεύουν, τζάντζαλα και μάντζαλα, εσάρπες και τουλπάνια του σκοτωμού, κουδουνάκια...Έ;; και σαν;; Τίποτα δεν τις ένοιαζε, τίποτα κάθονταν από πάνω και να! Κι αν άκουγαν κανένα αρνί εκεί γύρω να βελάζει, κάποιο μοσχάρι να κάνει τα δικά του, φώναζαν κι αυτές μπέεε, μπέεε ή μουγκανίζανε για να σαστίζουν περισσότερο οι άνθρωποι, να μαθαίνουν. Κι άσε εκείνα τα τρελλά "κιά-κιά-κιά-κιά-κιά", όταν τις έπιανε να μιμηθούν και τον πιό τρομερό εχθρό τους, το διπλοσάϊνο, για να παραστρατίζουν από κάτω οι άνθρωποι -θτς-θτς-θτς!- και να σταυροκοπιούνται. Αυτά με τις κίσσες.

                                                                                                             Ζυράννα Ζατέλη

Η γλώσσα του οικουμενικού Πατριαρχείου

 Μετά την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, το Πατριαρχείο έπρεπε να αναλάβει αρμοδιότητες κοσμικές, παραμένοντας στην ουσία θεσμός θρησκευτικός . Με βάση τα προνόμια που ο Μωάμεθ Β' ο Πορθητής παραχώρησε στον πρώτο μετά την Άλωση Πατριάρχη, τον Γεννάδιο Β' Σχολάριο, η εκκλησία και το ποίμνιο της είχαν δικαίωμα να ασκούν ελεύθερα τη θρησκεία τους. Στην πράξη όμως η χριστιανική εκκλησία τελούσε υπό διωγμό. Κύρια χαρακτηριστικά της περιόδου αυτής ήταν η κατ' επίφαση νομιμοφροσύνη έναντι του κατακτητή και η επιφυλακτικότητα απέναντι στην καθολική Δύση. Την αντίσταση παθητική ή και απροκάλυπτη ανέλαβαν εκκλησιαστικές προσωπικότητες όπως ο Πατριάρχης Ιερεμίας Β' ο Τρανός και ο Κύριλλος Α' Λούκαρις. Η πολυσχιδής δραστηριότητα και των δύο συνετέλεσε ώστε να αποκτήσει το Πατριαρχείο αίγλη πανευρωπαϊκή.

Από τα μέσα του 18ου αι. η εκκλησία προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στην τάση για ανεξαρτησία και στην εκ των πραγμάτων επιβεβλημένη νομιμοφροσύνη απέναντι στην Υψηλή Πύλη. Ο σκοπός ήταν η προστασία του ορθόδοξου ποιμνίου από τη μισαλλοδοξία του τουρκικού όχλου.

Η γλώσσα του Πατριαρχείου ως τον 17ο αι. είναι η βυζαντινή αρχαϊζουσα. Ενίοτε χρησιμοποιείται η απλοελληνική. Η παρουσία ξένων λέξεων (λ.χ, ιταλικών και ιδιαιτέρως τουρκικών) γίνεται εντονότερη από τον 18ο αι. και μετά κυρίως σε έγγραφα δικαστικής δικαιοδοσίας. Οι διακυμάνσεις της γλώσσας του Πατριαρχείου οφείλονται αφ' ενός στις διαφορές μορφωτικού επιπέδου των ιεραρχών του και αφ' ετέρου στις περιστάσεις που υπαγόρευαν τη χρήση αρχαϊζουσας ή απλοελληνικής. Η μεγάλη ωστόσο προσφορά της εκκλησίας στην πνευματική επιβίωση του υπόδουλου έθνους έγκειται στη διαφύλαξη της λόγιας παράδοσης.

Ορίστε, αυτό έλεγα

 Ξέρετε πολλά κορίτσι που ξεκινούν για φυσιολογική εφηβεία, με εκκολαπτόμενους μαστούς και διόγκωση του ηβικού λοφίσκου, για να καταλήξουν μ' ένα ζευγάρι αρχίδια και θωρακικούς μυς κάτω απ' τη μπλούζα; Για να μην αναφέρω ότι το αιδοίο ο κόλπος και οι ωοθήκες μου έχουν μείνει στη θέση τους, όσο ατροφικά κι αν είναι. Δεν μου βγάζει κανείς από το μυαλό πως το γεγονός ότι είμαι ιντερσέξ είναι αποτέλεσμα της άγριας ζωής μου ανάμεσα σε αδιάφορους και καλοσυνάτους ενήλικους, γαλήνιες αγελάδες, περιπετειώδεις κότες, ελαφρώς κατηφορικά λιβάδια, και δένδρα που τρίζουν κάτω απ' τις ριπές του ανέμου. Είμαι η ζωντανή απόδειξη ότι αν αφήσουμε τα παιδιά να κάνουν και να βρουν μόνα τους αυτό που κρίνουν σωστό, οι ανατομικοί προγραμματισμοί αποτυγχάνουν ή αλλάζουν κατεύθυνση, η αναρχία επεκτείνεται στα όργανα, και τότε, μπίνγκο, δεν είσαι πια ούτε κορίτσι ούτε αγόρι, αλλά ένα άτομο σαν εμένα, δηλαδή τίποτε από τα δύο. Έπειτα από λίγη σκέψη, νομίζω ότι μπορώ να πω πως το τρίτο φύλο είναι το μέλλον του ανθρώπου. Αντί να ρίχνουμε στο πυρ το εξώτερον τις κοινότητες σαν το Liberty House, θα ήταν προτιμότερο να τις ανακηρύξουμε κοινωφελείς και να τις θεωρήσουμε φυτώρια της μελλοντικής Εύας, εκείνης που θα τερματίσει έξι χιλιάδες έτη πατριαρχίας, πολέμου και τραγωδίας, επειδή θα είναι κουήρ και οπωσδήποτε τρανς.

Αδρεναρχή

 Η αδρεναρχή είναι ο όρος για την ωρίμανση της έκκρισης ανδρογόνων από τα επινεφρίδια που κανονικά ξεκινά στην πρώιμη παιδική ηλικία. Αυτή η «εφηβεία των επινεφριδίων» είναι ανεξάρτητη από την αληθινή (κεντρική/πλήρη/εξαρτώμενη από τη γοναδοτροπίνη) εφηβεία: ξεκινά πριν από την πραγματική εφηβεία και μεγιστοποιείται στα τέλη της εφηβείας . Ορίζεται από την αύξηση του επιπέδου της θειικής δεϋδροεπιανδροστερόνης στο αίμα (DHEAS). Οι συγκεντρώσεις της πέφτουν κατά τη νεογνική περίοδο λόγω της φθίνουσας λειτουργίας της εμβρυϊκής ζώνης του φλοιού των επινεφριδίων. Αρχίζουν να ανεβαίνουν ξανά ξεκινώντας από την ηλικία των 3 έως 6 ετών. Τα αγόρια έχουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα στις περισσότερες ηλικίες από 6 ετών και μετά.

Ως αδρεναρχή αναγνωρίζεται η αλλαγή της ανταπόκρισης του φλοιού των επινεφριδίων στην ACTH, λόγω αλλαγής στη δράση των ενζύμων και ανάπτυξη της δικτυωτής ζώνης των επινεφριδίων. Στο προεπινεφριδικό παιδί, από τα μέσα της βρεφικής ηλικίας έως την ηλικία των 5 ετών, τα επίπεδα ανδρογόνων των επινεφριδίων είναι πολύ χαμηλά. Στη συνέχεια αυξάνονται DHEA-DHEAS και τα πρόδρομα τους και παράλληλα σε μικρότερο βαθμό η τεστοστερόνη και η ανδροστενδιόνη ενώ τα επίπεδα κορτιζόλης στον ορρό παραμένουν σταθερά. Η βιολογία και η σημασία της αδρεναρχής είναι από τα μεγάλα μυστήρια της ενδοκρινολογίας.

Η στεροειδογέννεση ξεκινάει από την χοληστερόλη. Το ένα μονοπάτι είναι από την προγεστερόνη στα αλατοκορτικοειδή (zona glomerulosa), το δεύτερο μονοπάτι είναι από την πρεγνενολόνη και 17-ΟΗ πρεγνενολόνη προς την κορτιζόλη(zona fasciculata), το τρίτο μονοπάτι προς τα 17-κετοστεροειδή, το τέταρτο προς β-ΟΗ-στεροειδή και τέλος η οδός της 5-α-αναγωγάσης για τα ανδρογόνα (zona reticularis). Η εξωτερική στιβάδα (ZG) εκφράζει τόσο την 21-υδροξυλάση (P450c21) όσο και τη μοναδική της 11β-υδροξυλάση (τύπος 2, P450c11ß2). Η μέση επινεφριδική ζώνη (ZF) εκφράζει το P450c17 (CYP17A1), η δραστηριότητα της 17α-υδροξυλάσης του οποίου είναι απαραίτητη για τη βιοσύνθεση γλυκοκορτικοειδών και ορμονών φύλου. Εκφράζει επίσης το P450c21 (CYP21A2) και το P450c11ß1 (CYP11B1). Το πιο εσωτερικό (ZR) του φλοιού των επινεφριδίων, τα κύτταρα theca των ωοθηκών και τα κύτταρα Leydig των όρχεων σχηματίζουν 17-κετοστεροειδή (DHEA > ανδροστενοδιόνη) κυρίως μέσω της 17-υδροξυπρεγνενολόνης μέσω της δραστηριότητας 17,20-λυάσης της P450c150. Τα 17β-υδροξυστεροειδή είναι ισχυρά στεροειδή του φύλου. Στη ΖR και στα κύτταρα theca της ωοθήκης απαιτείται 17-β-ΟΗ στεροειδική αφυδρογονάση 5 (17ßHSD5) για να σχηματίσει τεστοστερόνη από τα 17-κετοστεροειδή ενώ στα κύτταρα Leydig απαιτείται 17ßHSD τύπου 3 με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Η οιστραδιόλη σχηματίζεται στα κοκκιώδη κύτταρα των ωοθηκών κυρίως από την ανδροστενεδιόνη από τις διαδοχικές δράσεις του 17βHSD τύπου 1 και της αρωματάσης. Η αρωματάση των κυττάρων Leydig σχηματίζει κατά προτίμηση οιστραδιόλη από τεστοστερόνη και επίσης μετατρέπει την ανδροστενεδιόνη σε οιστρόνη, από την οποία το κύτταρο Sertoli με 17ßHSD τύπου 1 σχηματίζει οιστραδιόλη.

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2

 Παχυσαρκία και επίδραση στην ινσουλίνη

Η παχυσαρκία, και ιδιαίτερα η κεντρική/σπλαχνική παχυσαρκία, είναι βασικό συστατικό στην παθογένεση της αντίστασης στην ινσουλίνη. Η ινσουλίνη είναι λιγότερο αποτελεσματική στη διέγερση της πρόσληψης γλυκόζης από τους σκελετικούς μύες, στη μείωση της ηπατικής παραγωγής γλυκόζης και στην αναστολή της λιπόλυσης του λιπώδους ιστού. Το β κύτταρο απελευθερώνει περισσότερη ινσουλίνη, οδηγώντας σε κατάσταση υπερινσουλιναιμίας για διατήρηση της φυσιολογικής ανοχής στη γλυκόζη. Ωστόσο, όταν η απόκριση των β-κυττάρων είναι ανεπαρκής, προκύπτει πρόβλημα στην ανοχή στη γλυκόζη και τελικά διαβήτης τύπου 2 .

Ο διαβήτης τύπου 2 χαρακτηρίζεται από μείωση του αριθμού των β κυττάρων καθώς και εκκριτική δυσλειτουργία εκείνων των κυττάρων που παραμένουν. Στην πραγματικότητα, η απώλεια της εκκριτικής λειτουργίας μπορεί να αποδειχθεί πολύ νωρίς στην παθογόνο πορεία της νόσου, με μειωμένη ανταπόκριση στα εκκριταγωγά να είναι εμφανής πολύ πριν τα επίπεδα γλυκόζης φτάσουν στα διαγνωστικά όρια. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, απαιτούνται συνήθως αυξανόμενες δόσεις και αριθμός φαρμάκων που μειώνουν τη γλυκόζη, με την ανάγκη για ινσουλίνη να αποτελεί δείκτη του β-κυττάρου που έχει φτάσει σε κατάσταση σχεδόν ολικής «ανεπάρκειας». Η μάζα των β-κυττάρων μειώνεται στα περισσότερα άτομα με διαβήτη τύπου 2, με αυτή την απώλεια να κυμαίνεται από περίπου 40% - 60%. Αυτή η μείωση στα β κύτταρα είναι το αποτέλεσμα του κυτταρικού θανάτου και πιθανώς της αποδιαφοροποίησης που επιδεινώνεται από το γεγονός ότι τα ενήλικα β κύτταρα δεν αναπαράγονται εύκολα.

Η ελαττωματική εκκριτική λειτουργία των β-κυττάρων δεν υπάρχει μόνο σε άτομα με εμφανή διαβήτη τύπου 2, αλλά και σε άτομα με IFG ή μειωμένη ανοχή γλυκόζης (IGT) . Εκτός από το πρόβλημα στην εκκριτική λειτουργία των β-κυττάρων, το κύτταρο είναι επίσης ανίκανο να επεξεργαστεί αποτελεσματικά την προϊνσουλίνη σε ώριμη ινσουλίνη. Το μέγεθος της βλάβης διαφέρει μεταξύ ατόμων. Η ηλικία φαίνεται να είναι ένας σημαντικός παράγοντας στην ετερογένεια της νόσου, με τη μεγαλύτερη ηλικία να συνδέεται συνήθως με ηπιότερη υπεργλυκαιμία, ενώ τα άτομα που διαγιγνώσκονται σε μικρότερη ηλικία και ιδιαίτερα στην εφηβεία, εκδηλώνουν ταχύτερη μείωση της λειτουργίας των β-κυττάρων. Δεδομένων των διαφορών στη λειτουργία των β-κυττάρων, ορισμένοι άνθρωποι μπορούν να αντιμετωπιστούν επιτυχώς με από του στόματος παράγοντες, ενώ άλλοι προχωρούν ταχέως και χρειάζονται θεραπεία με ινσουλίνη. Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στην ετερογένεια του μεταβολισμού της γλυκόζης περιλαμβάνουν τις ορμόνες του φύλου, και ιδιαίτερα την κατάσταση των οιστρογόνων, φάρμακα όπως τα στεροειδή και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Τέλος, η ετερογένεια στη λειτουργία των μεμονωμένων β κυττάρων εντός της νησίδας, οι διαφορές στη μάζα των β κυττάρων μεταξύ ατόμων με και χωρίς διαβήτη τύπου 2 και η επίδραση των γονιδιακών παραλλαγών στη γονιδιακή έκφραση είναι επίσης πιθανό να συμβάλλουν στη διακύμανση της β- κυτταρικής λειτουργίας . Η μελλοντική εξερεύνηση νέων βιοδεικτών β-κυττάρων, με ή χωρίς λειτουργικές δοκιμές, θα πρέπει να αναγνωρίσει καλύτερα αυτή την ετερογένεια και θα μπορούσε ενδεχομένως να αποκαλύψει νέες διαφορές και να βελτιώσει τη χρησιμότητά τους σε πληθυσμούς με διαβήτη τύπου 2.