Όλγα Δεβετζάκη - Ενδοκρινολόγος
Αναστασίου Ζίννη, 9, Αθήνα, Αττική, 11741
Phone: 210-9239440 URL of Map

Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου 2019

Φαιοχρωμοκύττωμα - Γονίδια

Το RET- πρωτοογκογονίδιο αναγνωρίστηκε το 1993 ως παράγοντας κινδύνου για το φαιοχρωμοκύττωμα. Έκτοτε έχουν αναγνωριστεί άλλα τουλάχιστον 18 γονίδια
ΜΕΝ 2Α: μεταλλάξεις βλαστικής γραμμής πρωτοογκογονιδίου RET
H von Hippel–Lindau νόσος: μεταλλάξεις στο γονίδιο καταστολής όγκου VHL
Η νευροινωμάτωση τύπου 1: μεταλλάξεις NF1 γονίδιο καταστολής όγκου
Το σύνδρομο παραγαγγλιωμάτων: μεταλλάξεις των γονιδίων αφυδρογονάσης SDHD
Το κληρονομικό φαιοχρωμοκύττωμα: μεταλλάξεις στα γονίδια της διαμεμβρανικής πρωτείνης 127 (TMEM127) και του MYC-associated factor X (MAX).
Σύνδρομα που σχετίζονται με το φαιοχρωμοκύττωμα
Τα σύνδρομα : ΜΕΝ 2Α,  von Hippel–Lindau και νευροινομάτωση είναι γνωστά για τουλάχιστον 100 χρόνια. Στα σύνδρομα αυτά φαιοχρωμοκύττωμα υπάρχει σε ποσοστό τουλάχιστον 50%
Μόλις εντοπιστεί η μετάλλαξη RET , όλοι οι κλινικοί γιατροί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι όλοι σχεδόν οι φορείς θα αναπτύξουν μυελοειδή καρκίνο θυρεοειδούς και στο 20% του ΜΕΝ 2Α θα αναπτυχθεί υπερπαραθυρεοειδισμός
Στο ΜΕΝ 2Β (μετάλλαξη RET p.M918T) εμφανίζεται νωρίς, σε παιδική ηλικία μυελοειδές Ca θυρεοειδούς, γαγγλιονευρώματα κυρίως σε γλώσσα, χείλη, βλέφαρα, σκελετικές παραμορφώσεις (π.χ. κυφοσκολίωση και μαφρανοειδή χαρακτηριστικά), χαλάρωση των αρθρώσεων, εντερική γαγγλιονευρωμάτωση, ενώ το φαιοχρωμοκύττωμα εμφανίζεται αργότερα
Στο von Hippel–Lindau σύνδρομο, κυρίως τύπου 2,  είναι συνήθη τα φαιοχρωμοκυττώματα και τα παραγαγγλιώματα, νωρίς στην παιδική ηλικία, ενώ συχνά συνυπάρχει καρκίνος νεφρού. Επίσης αιμαγγειοβλαστώματα αμφιβληστροειδούς και ΚΝΣ και νευροενδοκρινείς όγκοι του παγκρέατος
Στν νευροινομάτωση εμφανίζονται café au lait κηλίδες, φλύκταινες στις μασχάλες, οζίδια Lisch στην ίριδα, οστικές ανωμαλίες, γλοιώματα ΚΝΣ, μακροκεφαλία και γνωστικά ελλείμματα, αλλά τα φαιοχρωμοκυττώματα και παραγαγγλιώματα βρίσκονται σε ποσοστό 1-3 %, Μια μειοψηφία φορέων αυτών των μεταλλάξεων έχουν γαστρεντερικούς όγκους καρκινώματα νεφρικών κυττάρων ή αδενώματα υπόφυσης
Η κληρονομικότητα για τις μεταλλάξεις που προκαλούν φαιοχρωμοκύττωμα είναι αυτοσωματική επικρατούσα. Αυτό σημαίνει ότι οι απόγονοι ενός φορέα έχουν πιθανότητα 50% να κληρονομήσουν τη μετάλλαξη του γονέα. Ωστόσο τα γονίδια SDHD και SDHAF2 δεν εκφράζονται από το μητρικό αλληλόμορφο. Αυτό σημαίνει ότι η κληρονομική μετάλλαξη από την μητέρα σπάνια οδηγεί σε ανάπτυξη όγκων

Παρασκευή 13 Σεπτεμβρίου 2019

Φαιοχρωμοκύττωμα

Ο Max Schottelius (1849–1919), παθολογοανατόμος στο Freiburg της Γερμανίας, πρώτος περιέγραψε τα ιστοπαθολογικά χαρακτηριστικά του φαιοχρωμοκυττώματος. Έδωσε ιστολογική περιγραφή όγκων επινεφριδίων σε γυναίκα 18 ετών που πέθανε το 1886 μετά από επεισόδια πανικού ταχυκαρδίας και εφίδρωσης. Αυτή ήταν η πρώτη ασθενής που περιγράφηκε με πολλαπλή ενδοκρινική νεοπλασία τύπου 2 (MEN 2), οι απόγονοι του αδελφού της ήταν φορείς μετάλλαξης του RET ογκογονιδίου. Αυτοί οι όγκοι περιγράφηκαν από τον Schottelius ως όγκοι χρωματίνης. Ο όρος φαιοχρωμοκύττωμα χρονολογείται από το 1912, χρησιμοποιήθηκε από τον Γερμανό παθολόγο Ludwig Pick
Στην ταξινόμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 2017, το φαιοχρωμοκύττωμα είναι όγκος των επινεφριδίων (το παραγαγγλίωμα είναι εξω-επινεφριδιακός όγκος) καθώς οι δύο τύποι όγκων δεν μπορούν να διαφοροποιηθούν ιστολογικά. Η διαφοροποίηση είναι ανατομική. Η ανοσοιστοχημεία δείχνει κοκκία χρωμογρανίνης
Η συχνότητα εμφάνισης φαιοχρωμοκυττώματος-παραγαγγλιώματος είναι 0.6/100.000/έτος. Η κλασσική τριάδα είναι πονοκέφαλος, εφίδρωση και αίσθημα παλμών. Επίσης άγχος και συμπτώματα πανικού. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια βοηθάει η ευρεία χρήση της απεικόνισης. Επιπλέον γίνεται έλεγχος γενετικών μεταλλάξεων
Η διάγνωση απαιτεί απόδειξη αυξημένων κατεχολαμινών και ανατομική τεκμηρίωση.
Η αύξηση στις μετανεφρίνες (μετανεφρίνη-νορμετανεφρίνη)  έχει ευαισθησία 97% και ειδικότητα 93%. Η μέτρηση κατεχολαμινών (επινεφρίνη-νορεπινεφρίνη και ντοπαμίνη) είναι λιγότερο ευαίσθητη (>2 φορές το ανώτερο όριο της φυσιολογικής κλίμακας). Μία ήπια αύξηση κατεχολαμινών στα ούρα μπορεί να βρεθεί σε άτομα που παίρνουν τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης ή νοραδρεναλίνης και λεβοντόπα, τα οποία θα πρέπει να διακόπτονται τουλάχιστον δυο εβδομάδες πριν τον έλεγχο. Επίσης οξεία ασθένεια μπορεί να δώσει ψευδώς θετικά αποτελέσματα
Η εντόπιση γίνεται με αξονική η μαγνητική τομογραφία ολόκληρου του οπισθοπεριτοναίου, καθώς το σύνολο των εξω-επιναφριδιακών όγκων που παράγουν κατεχολαμίνες εντοπίζονται εκεί και όχι στην πύελο ή στον θώρακα
Λειτουργική απεικόνιση MIBG η PET είναι πολύ αποτελεσματική στην εντόπιση φαιοχρωμοκυττωμάτων και παραγαγγλιωμάτων. Η κύρια ένδειξη λειτουργικής απεικόνισης είναι η αναζήτηση μεταστατικής νόσου και η ταυτοποίηση πολλαπλών όγκων χρωμαφίνης
Τα παραγαγγλιώματα κεφαλής και αυχένα εκδηλώνονται ως ανώμαλες, αργά αναπτυσσόμενες μάζες κυρίως του καρωτιδικού σώματος και του παρασυμπαθητικού ή με απώλεια ακοής ή παλμικές εμβοές
Ελλείματα κάτω κρανιακών νεύρων παρατηρούνται συχνά σε ασθενείς με προχωρημένα παραγαγγλιώμτα. Η υπερέκκριση κατεχολαμινών σε αυτούς είναι σπάνια

Τετάρτη 11 Σεπτεμβρίου 2019

Σακχαρώδης Διαβήτης 1

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1(ΣΔ 1), είναι χρόνιο αυτοάνοσο νόσημα που συνήθως αρχίζει στην παιδική ηλικία. Ο επιπολασμός τους παγκοσμίως αυξάνεται συνεχώς. Αν και η ινσουλίνη ανακαλύφθηκε πριν από περίπου έναν αιώνα, και οι τεχνολογίες για την χορήγηση και την παρακολούθηση της θεραπείας με ινσουλίνη έχουν βελτιώσει την ποιότητα ζωής, και ενώ οι επιπλοκές είναι μειωμένες, η ασθένεια παραμένει ανίατη
Οι ερευνητικές προσπάθειες έχουν επικεντρωθεί στην πρόληψη. Στόχος είναι η καθυστέρηση της νόσου. Ωστόσο αυτό απαιτεί μελέτη και γνώση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που οδηγούν στην καταστροφή των β-κυττάρων (θεωρείται η βασική αιτία της νόσου)
Οι πρώτες εργασίες επικεντρώθηκαν στην αναγνώριση των τοξικών αιτίων της καταστροφής
Στη συνέχεια, σε άρθρο που δημοσιεύτηκε πριν από 40 χρόνια, οι Eisenbarth και συνεργάτες πρότειναν μια λειτουργική αλληλεπίδραση των HLAs με αυτοαντισώματα έναντι της ινσουλίνης σε άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα πολλών οργάνων (polyglandular autoimmune failure) και ΣΔ 1
Η θεωρία οδήγησε σε αναθεώρηση των απόψεων σχετικά με την παθογέννεση του ΣΔ 1
Επί του παρόντος φαίνεται ότι η παθογέννεση οφείλεται σε περιβαλλοντικό παράγοντα που προκαλεί καταστροφή παγκρεατικών κυττάρων σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Στα οποία άτομα τα ενδογενή αντιγόνα εκφράζονται σε κύτταρα στόχους και παρουσιάζονται σε σύμπλεγμα με το HLA I
Οι γονότυποι HLA με τον υψηλότερο κίνδυνο είναι DR3-DQ2, DR4-DQ8 ( DQ8 αντιπροσωπεύει τα DQA1*0301-DQB1*0302 και σχετίζεται με ΣΔ 1. Παιδί 12 ετών που κληρονομεί τον ίδιο γονότυπο DR3-DQ2, DR4-DQ8 ως αδελφός παιδιού με ΣΔ 1, έχει 75% μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης αυτοαντισωμάτων και 50% μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ 1
Καθώς αναπτύσσεται ο ΣΔ 1, λεμφοκύτταρα , και κυρίως τα CD8+ T διεισδύουν και σκοτώνουν τα β-κύτταρα. Στην εμφάνιση της νόσου υπάρχουν τρία στάδια. Το πρώτο είναι ασυμπτωματικό και χαρακτηρίζεται μόνο από την παρουσία αντισωμάτων, το δεύτερο είναι διαταραγμένη μεταβολική απάντηση σε φορτίο γλυκόζης, αλλά οι μεταβολικοί δείκτες και η HBA1c παραμένουν φυσιολογικοί. Το τρίτο στάδιο είναι εμφανής ανεπάρκεια ινσουλίνης, υπεργλυκαιμία και απώλεια της λειτουργίας των β-κυττάρων
Οι Herold και συνεργάτες έκαναν τυχαιοποιημένη, διπλή τυφλή μελέτη με teplizumab, ένα Fc receptor–nonbinding antibody στο CD3 σε συγγενείς ασθενών με ΣΔ 1. Το φάρμακο μειώνει τις δράσεις των CD8+ T λεμφοκυττάρων σε στόχους όπως τα β-κύτταρα. Η πολυεθνική δοκιμή σχεδιάστηκε ως δοκιμή πρόληψης και αφορούσε άτομα υψηλού κινδύνου. Τα ετήσια ποσοστά εμφάνισης διαβήτη στην ομάδα του teplizumab ήταν 14.9%, ενώ στην ομάδα placebo 35.9%. Ο μέσος χρόνος εμφάνισης διαβήτη στην ομάδα του teplizuma ήταν 48.4 μήνες, ενώ στην ομάδα placebo 24.4 μήνες. Το μεγαλύτερο όφελος προέκυψε τον πρώτο χρόνο της δοκιμής με μία καταστολή των λεμφοκυττάρων στην αρχή, τα οποία όμως ανέκαμψαν σε βάθος χρόνου. Η παρουσία HLA-DR4 και η απουσία HLA-DR3 σχετίστηκαν με καλύτερη ανταπόκριση στο teplizumab, όπως και η παρουσία anti–zinc transporter 8 αντισωμάτων
Η δοκιμή, έδειξε σημαντική καθυστέρηση στην εμφάνιση του ΣΔ 1, ωστόσο τα στοιχεία αυτά δίνουν μια δυνατότητα τροποποίησης της πορείας της νόσου με βιολογικούς παράγοντες. Θα πρέπει να αναπτυχθούν εξειδικευμένα κριτήρια επιλογής για τη θεραπεία των ατόμων σε κίνδυνο. Η διάρκεια, η συχνότητα της θεραπείας, τα άτομα που ανταποκρίνονται και η κλινική τους πορεία μένει να καθοριστούν

Δευτέρα 9 Σεπτεμβρίου 2019

Ησίοδος

Ο Ησίοδος (περίπου 700 π.χ.) καταγόταν από την Κύμη της μικρασιατικής Αιολίδας, αλλά έζησε στην Άσκρα της Βοιωτίας. Στάθηκε ποιητής του ουρανού, της γης και των ανθρώπων του μόχθου
Στη Θεογονία του συστηματοποίησε τις αρχαίες παραδόσεις και δοξασίες για τους θεούς. Στα Έργα και Ημέραι πρόβαλε νέες ηθικές αξίες για κοινωνική δικαιοσύνη και έντυσε ποιητικά τα πρακτικά παραγγέλματα της αγροικικής σοφίας:πότε και πως να σπέρνεις, να θερίζεις, να τρυγάς, να παντρεύεσαι
Πολλοί ομηρικοί λογότυποι όπως ροδοδάκτυλος Ηώς, μητίετα Ζεύς, πολυφλοίσβιο θαλάσσης απαντούν και στον Ησίοδο. Ένα εντελώς ιδιόμορφο χαρακτηριστικό του είναι οι λέξεις-αινίγματα π.χ. φερέοικος από το φέρω και οίκος= αυτός που κουβαλάει μαζί την κατοικία του=το σαλιγκάρι
Ανόστεος=αν+οστούν= το χταπόδι ή και πάλι το σαλιγκάρι. Άτριχος= φίδι. Κεραιοί υλοκοίται=τα ελάφια. Τρίπους βροτός= ο άνθρωπος με τα τρία πόδια, δηλ. ο γέρος με την βακτηρία του. Ημερόκοιτος ανήρ (ο κλέφτης που κοιμάται τη μέρα για να γυρίζει τη νύχτα), πέντοζος=που έχει πέντε όζους=κλαδιά, δηλ. η παλάμη με τα πέντε δάκτυλα
Ο μύθος της Πανδώρας, της κατ' εξοχήν μοιραίας γυναίκας (το αντίστοιχο της βιβλικής Εύας) παραδίδεται από τον Ησίοδο σε δύο εκδοχές. Τη φαντασία των καλλιτεχνών από την αρχαιότητα ως σήμερα κεντρίζει ιδιαίτερα ο αινιγματικός μύθος (το κουτί της Πανδώρας), απ' όπου ξεπήδησαν όλες οι συμφορές στη γη
Την παράδοση της διδακτικής ποίησης του Ησίοδου ακολουθούν στη σύνθεση των επών τους ο Άρατος (3ος αι.π.Χ.) στα Φαινόμενα (πραγματεία για τους αστερισμούς και τα καιρικά προγνωστικά), ο Νίκανδρος (2ος αι. π.Χ.) στα Θηριακά και Αλεξιφάρμακα και πολλοί άλλοι
Τα μνημεία αυτά της λογιοσύνης αποτελούν το άκρον άωτον της εκζήτησης, που είναι το σήμα κατατεθέν της λογοτεχνικής παραγωγής των ελληνιστικών χρόνων

Παρασκευή 6 Σεπτεμβρίου 2019

Νευροπαθητικός πόνος

Ο νευροπαθητικός πόνος είναι συχνή και σοβαρή επιπλοκή της διαβητικής νευροπάθειας, με σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, και κυρίως στον ύπνο και στις καθημερινές δραστηριότητες. Περισσότεροι από 50% των διαβητικών υποφέρουν από περιφερική νευροπάθεια, ενώ το 50% των ατόμων με νευροπάθεια είναι διαβητικοί. Η πιο συχνή μορφή είναι συμμετρική νευροπάθεια αισθητικού τύπου. Κλινικά εμφανίζεται με πόνο, κυρίως τις νυχτερινές ώρες, οξύ, βαθύ με αίσθημα καύσου με υπεραλγησία και προοδευτική μείωση της αισθητικότητας
Ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστος. Πρόσφατες ενδείξεις υποθέτουν την συμμετοχή πολλών παραγόντων, εκτός της διάρκειας της νόσου και του γλυκαιμικού ελέγχου, όπως η μείωση της δραστηριότητας των διάυλων Καλίου που μπορεί  να συμμετέχει στην ευερεθιστότητα των νεύρων και στην ευαισθησία στον πόνο
Η αδυναμία πρόληψης της νευροπάθειας, ακόμα και με καλό γλυκαιμικό έλεγχο, μπορεί να σημαίνει διαταραχή στην έκκριση προφλεγμονοδών παραγόντων. Οι παράγοντες αυτοί, ανεξάρτητα από το αρχικό μεταβολικό ερέθισμα, και λόγω των πλειοτρόπων δράσεων τους μπορεί να επιδρούν στην ομοιόσταση των νευρογλοιακών και νευρωνικών κυττάρων στο κεντρικό αλλά και στο περιφερικό νευρικό σύστημα. Εκκρίνονται από μακροφάγα, μαστοκύτταρα και λεμφοκύτταρα. Λόγω της δράσης αυτών των παραγόντων στη δομή και λειτουργία των νευρικών ινών, παρεμβάσεις που τροποποιούν την έκλυση τους ίσως είναι ένας πιθανός θεραπευτικός στόχος ανακούφισης των συμπτωμάτων της διαβητικής πολυνευροπάθειας

Πέμπτη 5 Σεπτεμβρίου 2019

Οι υπολήψεις

Η ζωή φτιάχνει την ίδια μας τη γελοιογραφία. Έχετε, όλοι μας έχουμε, την υποχρέωση να φτιάξουμε την καλύτερη γελοιογραφία του εαυτού μας, να καμουφλάρουμε ότι  δε μας αρέσει και ν' αναδείξουμε αυτά που μας αρέσουν περισσότερο. Καταλαβαίνετε ασφαλώς πως δε μιλάω μόνο για τα εξωτερικά γνωρίσματα, αλλά για τα μυστηριώδη χνάρια που αφήνει η ζωή στα χαρακτηριστικά μας, το ηθικό τοπίο, ναι, δεν ξέρω πως αλλιώς να το ονομάσω, το ηθικό τοπίο που ζωγραφίζεται στο πρόσωπο μας καθώς η ζωή περνάει, καθώς προχωράμε κάνοντας λάθη ή το σωστό, καθώς πληγώνουμε τους άλλους ή πασχίζουμε να μην το κάνουμε, καθώς λέμε ψέματα η εξαπατούμε ή επιμένουμε, κάποτε με θυσίες μεγάλες, στο πάντα επίμοχθο έργο του να λέμε την αλήθεια.
Σας ευχαριστώ πολύ
                                                                                                       Juan Gabriel Vasquez

Δευτέρα 2 Σεπτεμβρίου 2019

Λωτοφάγοι

Ο φαρμακοποιός γύριζε μια-μια τις σελίδες προς τα πίσω. Μυρωδιά ξεραμένης άμμου μοιάζει να έχει. Ζαρωμένο κρανίο. Και γέρικο. Αναζήτηση της φιλοσοφικής λίθου. Οι αλχημιστές. Τα φάρμακα σε γερνούν μετά  τη νοητική διέγερση. Λήθαργος ύστερα. Γιατί; Αντίδραση. Μια ζωή σε μια νύχτα. Σταδιακά αλλάζουν τον χαρακτήρα σου. Ζώντας όλη μέρα μέσα σε βότανα, αλοιφές, απολυμαντικά
Όλα αυτά τα αλαβάστρινα κρινοδοχεία του. Γουδί και γουδοχέρι
Η μυρουδιά τους σχεδόν σε κάνει καλά, όπως το κουδούνι του οδοντογιατρού. Δόκτωρ κόπανος
Θα ΄πρεπε να γιατροπορεύει και τον εαυτό του κομμάτι. Μαντζούνι ή γαλάκτωμα. Ο πρώτος που πήρε κάποιο βότανο για θεραπεία πρέπει να είχε πολύ κουράγιο. Φαρμακοβότανα. Ανάγκη να είσαι προσεκτικός. Αρκετό υλικό εδώ για να σε χλωροφορμίσει. Εξέταση: κάνει το μπλε χαρτί του ηλιοτροπίου κόκκινο. Χλωροφόρμιο. Υπερβολική δόση λάβδανου. Φάρμακα ύπνου. Ερωτικά φίλτρα. Παρηγορικό σιρόπι οπίου κάνει κακό στον βήχα. Φράζει τους πόρους ή εμποδίζει το φλέμα
Δηλητήρια οι μόνες θεραπείες. Γιατρικό εκεί που δεν το περιμένεις. Πονηριά της φύσης
                                                                                                   Οδυσσέας